Grupa članova Asocijacije nezavisnih intelektualaca KRUG 99 boravila je u V. Kladuši, Bihaću i Cazinu od 2. do 6. decembra 1999. godine i u tim gradovima organizovala tri javne debate sa članovima lokalnih nevladinih organizacija i građanima. Javne debate vođene su pod geslom "Govorimo otvoreno" i bile su posvećene problemima kršenja ljudskih i građanskih prava i sloboda u regionu Unsko-sanskog kantona.

Predstavnici KRUGA 99 bili su: prof. dr Vlatko DOLEČEK, predsjednik KRUGA 99; prof. dr Neđo MILIĆEVIĆ, potpredsjednik KRUGA 99 i direktor Centra za zaštitu prava manjina; Srđan DIZDAREVIĆ, član KRUGA 99 i predsjednik Helsinškog odbora za ljudska prava u BiH; Sead FETAHAGIĆ, član KRUGA 99; Esad BAJTAL, član KRUGA 99; prof. dr Juraj MARTINOVIĆ, član KRUGA 99 i Slavko ŠANTIĆ, sekretar KRUGA 99.

Održavanje javnih tribina u ovim gradovima omogućila je Fondacija Heinrich Böll - Regionalni ured u Sarajevu.

Članovi lokalnih nevladinih organizacija (Demokratski KRUG Bihać i Udruženje građana za afirmaciju zaštite ljudskih prava i građanskih sloboda "Jednakost" iz Cazina), kao i građani ovih gradova pokazali su veliko interesovanje za učešće u ovim javnim tribinama, pa je bilo prisutno između 50 i 85 učesnika, što se u zimskom periodu i okolnostima opće atmosfere koja vlada u ovim gradovima smatra izuzetno značajnim interesovanjem i učešćem građana.

Cilj boravka članova KRUGA 99 u ovim gradovima prije svega je bio usmjeren na to da se čuju otvorena i autentična mišljenja običnih ljudi o stanju ljudskih prava i građanskih sloboda u ovom regionu, s obzirom na to da aktuelne lokalne vlasti već niz godina prakticiraju totalitaristički sistem vladavine i primjenjuju diskriminatroski odnos prema građanima koji ne pripadaju vladajućoj stranci SDA.

Sve tri javne debate karakteriše izuzetna otvorenost mišljenja, nedvosmislena autentičnost i dokumentiranost svih iznesenih slučajeva kršenja ljudskih prava, te posebno naglašenost kršenja ljudskih prava na rad općenito, a naročito u oblasti obrazovanja i vaspitanja.

Ovdje iznosimo zajedničke karakteristike naglašene u sve tri javne debate:

- Ljudska prava i građanske slobode na ovom području krše se veoma dugo, veoma često i veoma grubo;
- Žrtve takvog ponašanja najčešće su protivnici vladajuće stranke SDA;
- Ove pojave kršenja građanskih prava i sloboda naročito su, u raznim oblicima, učestale od vremena proglašenja Autonomne pokrajine "Zapadna Bosna";
- Najčešći oblici ispoljavanja ovih pojava u toku rata bili su pritvaranje, fizičko zlostavljanje, pa i ubistva političkih neistomišljenika, te uskraćivanje prava na rad i otežano ostvarivanje brojnih građanskih prava poslije rata;
- Posebno su uočljivi slučajevi diskriminacije političkih neistomišljenika u oblasti odgoja i obrazovanja, uskraćivanjem prava na rad dugogodišnjim kvalificiranim prosvjetnim radnicima, dok se na njihova mjesta primaju lica sa vanredno završenom srednjom školom, pa čak i lica izvan BiH (Sandžak);
- Diskriminacija se provodi i među djecom (čak i među siročadi) prema pripadnosti roditelja tamošnjim vojnim formacijama u toku rata;
- Počinioci brojnih krivičnih djela prema građanima (od kojih se neki mogu smatrati ratnim zločinima), sada se nalaze na službi u državnim organima, vojsci ili policiji, uvjereni da ih je nedavno usvojeni Zakon o amnestiji amnestirao od svake odgovornosti;
- Gotovo svi učesnici u javnim raspravama naglašavali su da ovakva praksa izaziva teške posljedice, a na prvom mjestu uzrokuje masovno iseljavanje stanovništva ovog kraja u prekookeanske zemlje. Vlasti ovom pitanju ne poklanjaju nikakvu pažnju, pa čak nemaju ni tačnu evidenciju broja emigranata;
- Među građanima je još uvijek prisutan strah da otvoreno govore o svojim problemima, jer aktuelne vlasti i dalje primjenju najrazličitije oblike represije nad građanima;
- Svi učesnici su otvoreno ukazivali na pojave masovne korupcije i pljačke društvene imovine;
- Među građanima je snažno prisutna svijest o nužnosti otpočinjanja procesa privredne obnove i razvoja ovog područja, te naročito svijest o nužnosti promjene postojeće nacionalističke strukture vlasti;
- Kao jedan od najvažnijih stavova iz održanih javnih debata jeste uvjerenje građana da je neophodno utvrđivanje pune istine o svim proteklim ratnim događajima i njihovim akterima i kažnjavanje svih krivaca, bez obzira ko su i kojem narodu ili stranci pripadaju, pa je u svim debatama posebno podržana ideja o osnivanju Komisije za istinu i pomirenje u BiH.

Članovi KRUGA 99 značajno su svojim učešćem u ovim javnim debatama i svojim iskustvom i autoritetom podržali stavove građana iz ovih gradova i obećali svoju bezrezervnu pomoć u rješavanju njihovih problema.

Dogovoreno je da se u idućoj godini ovakve debate organizuju češće i redovno, ali i u drugim gradovima ovog područja.

Posebno napominjemo da je u svim javnim debatama naglašena pomoć Fondacije Heinrich Böll u organizaciji ove posjete. Takođe su tokom svih javnih debata bili istaknuti simboli (zastavice) KRUGA 99 i Fondacije Heinrich Böll.

Sarajevo, 25. 01. 2000. godine