Gradonačelnik i entitetizacija – biti ili ne biti?

Nakon javno upućenog Proglasa upozorenja brčanskih intelektualaca povodom kršenja Konačne arbitražne odluke i aktualizacije procesa entitetizacije Brčko distrikta, te iznošenja problematike na redovnoj sesiji Asocijacije Krug 99 u Sarajevu, gradonačelnik Siniša Milić, nakon pokušaja diskreditacije i izgovaranja polusimpatičnih i intelektualno nezanimljivih dosjetki na račun samih autora Proglasa, za koje je nedavno izjavio da su nekakvi „samozvani intelektualci“ od kojih se i „Sarajevo ograđuje“, istaknuo je da se „upravo iza takvih optužbi krije protivljenje Dejtonskom sporazumu i Arbitražnoj odluci za Brčko“, govoreći kako „ne postoji entitetizacija Distrikta Brčko“, te da „postoji Brčko distrikt kao otvoren grad, mjesto saradnje i dogovora tri naroda i dva entiteta, pod jednakim uslovima”.

Već u prvoj rečenici nazire se mentalni aikido aktualnog gradonačelnika, koji cjelokupnu javnost želi obmanuti i kao kakav vrsan geodetski tehničar samouvjereno pojasniti procese upravljanja vlasničkim odnosom nad Brčko distriktom, odnosno reći nam “čija je međa”, a koju gradonačelnik suptilno, ali i javno prispodobljuje entitetima.

Da bi raspleli ovu neblagoslovljenu rasijanost gradonačelnika, koji navođen satelitskom navigacijom iz Laktaša, uzaludno tumara i luta zonama međunarodnog prava, u kojima se poslužuje pravnim tumačenjima i aktima kao na jurisprudencijalnom švedskom stolu (za koji je, neznajući pravila, sjeo), nije od zgorega podsjetiti da su na osnovu Dejtonskog mirovnog sporazuma i Konačne arbitražne odluke, entiteti svoja prava prenijeli na Brčko distrikt BiH.

Iako pokušajima bezuspješih manipulacija, govorenjem polovično istinitih tvrdnji, gradonačelnik želi omađijati javnost kako je Distrikt mjesto dva entiteta, realnost je ipak malo drugačija.

Prema Konačnoj odluci Arbitražnog tribunala za Brčko iz 1999. godine, te kasnijim Amandmanom I na Ustav BiH (2009. godine), Brčko distrikt je definiran kao: “…teritorija pod zajedničkim vlasništvom (kondominijumom) entiteta, koja je u sastavu Bosne i Hercegovine.” Međutim, to je samo jedna strana kovanice. Entiteti iako imaju samo formalno vlasništvo nad teritorijom, i to zbog dvoentitetske prirode uređenja cjelokupne države, oni pak nemaju pravo upravljanja nad Brčko distriktom. To potvrđuje i Statut Brčko distrikta, koji u članu 1, stav 3., jasno govori da „entiteti u okviru Distrikta izvršavaju samo one funkcije i ovlaštenja koji su im povjereni prema tekstu statuta od 8. marta 2000. godine“, te da  „nijednom od entiteta vlasti Distrikta neće dodijeliti ili povjeriti bilo koju funkciju upravljanja ili ovlaštenje koje nije posebno dodijeljeno ili povjereno prema tekstu ovog statuta od 8. marta 2000. godine.“ Zakoni i vlast entiteta u Brčkom nemaju nikakav pravni učinak, a svako pravo upravljanja koje su entiteti i teoretski imali, trajno je suspendirano pravorijekom Konačne arbitražne odluke o Brčkom, kada su entiteti ta prava prenijeli na Distrikt.

Dakle, Brčko distrikt nije „zajedničko vlasništvo entiteta“ u smislu upravljanja ili bilo kakvih nadležnosti, već je zasebna administrativna jedinica i teritorija pod direktnim suverenitetom Države Bosne i Hercegovine.  Ako ovaj član Statuta, Aneksi Dejtonskog mirovnog sporazuma, Konačna arbitražna odluka i ukazi supervizora idalje nisu dovoljno jasni gradonačelniku Miliću, trebao bi ovih dana prošetati centrom grada ili prohodati kroz sve institucije u Distriktu i zaigrati igru “fun with flags”, odnosno provjeriti da li se u svim institucijama Distrikta, uključujući i svoj vlastiti ured, vidi zastava i grb Burundija, Zelenortskih Otoka, Kurasao-a ili pak Bosne i Hercegovine.

Također kada gospodin Milić govori o Brčkom kao “gradu dogovora pod jednakim uslovima”, ne znamo misli li on na kakav Aristotelov “kosmopolis” u kojem cvjetaju ruže i kuće od slatkiša iz Grimmovih bajki o Ivici i Marici, ili pak na “dogovorno” obilježavanje i slavljenje neustavnog Dana RS? Ili primjerice da su se svi narodi u ovom gradu od slatkiša i bombona, “dogovorili” da će pod jednakim uslovima slaviti krsnu slavu brčanske Bolnice i da će ta javna, državna i sekularna ustanova, koja treba biti na usluzi građanima svih vjerskih denominacija, uopće imati “krsnu slavu”? 

Je li prema mišljenju gospodina Milića prenošenje ovlasti Distrikta na entitete u slučajevima ljekarske i advokatske komore, te u slučaju već “pod zelenom travom zaborava” zaboravljene “Srpske kuće” ili pak Kapetanije, “dogovor” svih naroda u Distriktu i znači li to kada uzmemo sve ove navedene slučajeve, da entitetizacije nema i da vjerujemo gradonačelnikovim riječima, a ni slučajno svojim očima i razumu?  I zna li uopće gospodin Milić za klauzulu o kaznenim mjerama u slučaju kršenja ili opstruiranja Konačne arbitražne odluke i koje su posljedice tih postupaka?

Nadalje, gradonačelnik nastavlja i dodaje da je to „protivljenje“ Dejtonskom sporazumu i Arbitražnoj odluci generirano  od strane onih „koji su godinama, kao političke figure i dio lokalne administracije, i sami učestvovali ili još učestvuju u javnom sistemu, uzimajući za to pozamašne svote budžetskog novca”, te da se radi o „ličnom nezadovoljstvu i frustracijama pojedinaca koji su izgubili politički utjecaj u Brčkom”. Jedina gora stvar jeste biti politička figura i dio lokalne administracije, koja je sudjelovala i još sudjeluje u javnom sistemu države Bosne i Hercegovine, uzimajući za to pozamašne svote budžetskog (dakle, građanskog, a ne svog osobnog) novca, pritom nepriznavajući suverenitet te iste države Bosne i Hercegovine, čiji je dotični budžetski korisnik. 

A kada su u pitanju osobna nezadovoljstva i frustracije zbog gubljenja političkog utjecaja u Brčkom,  postoji jedna narodna umotvorina koja kaže: “čist pred sobom, a blatnjav pred svijetom, pa i druge blatom prska”, a koja je u psihologiji poznata kao identifikacijska projekcija, odnosno projiciranje vlastitih strahova na druge i identificiranje drugih kao onih koji siju strah. 

Široko rasprostranjeno nezadovoljstvo, korupcija, pad životnog standarda, gubljenje Banja Luke i Pala, osipanje i ježovština, te neizvjesna budućnost gradonačelnikove stranke, kao i njegove pozicije u istoj, sigurno u njemu izazivaju strah, a kako su parlamentarni izbori za nešto više od tri mjeseca, taj strah se intenzivira i  otme kontroli, što je vidljivo u ovakvim i sličnim istupima. 

I na kraju, postoji jedna poučna iračka basna o lisici i devi, koja se još davno pričala ulicama Kufe i Babilona, a koju bi i gospodin Milić trebao ponekad pročitati. Jedna lisica je šetala pustinjom i vidjela devu kako spava, pa je odlučila da se našali i da sveže svoj rep za devin. Deva se u jednom trenutku probudila, naglo se podigavši, pa je jadna lisica ostala visjeti u zraku. U tom momentu naišao je jedan mudrac i upitao lisicu šta to radi i zašto visi u zraku, pa mu je lisica odgovorila: “To ti je sudbina malih kada svoje repove vežu za velike.”

The post Delić: Gradonačelnik i entitetizacija – biti ili ne biti? appeared first on Krug99.

           rektor UNSA 2012.-2016.

Kako se postaje metropolom: Grad i Univerzitet

Javni prostor nije isto što i dugoročni javni interes. Suštinsko pitanje je kako sačuvati istraživački kapacitet Univerziteta u Sarajevu. Istraživački univerzitet sam po sebi jeste javni interes.

ETH kroz projekt „Urbane transformacije Sarajeva“ promovira: otvorenost, javni prostor, klimatske koridore i integraciju kampusa sa gradom. U urbanoj strukturi grada kampus UNSA zauzima položaj veoma sličan, pa čak i centralniji od položaja ETH Zentrum unutar Züricha. No, postoji presudna razlika: ETH ima dva kampusa ETH Zentrum i ETH  Hönggerberg, pri čemu je Hönggerberg  jedan od najvećih i najbolje zaštićenih research kampusa u Evropi. U našem slučaju, UNSA≈Zentrum bez Hönggerberga. Sarajevo (još?) nema rezervnu istraživačku lokaciju.

Kad mi je 1996. godine (dakle prije 30 godina) Hasan Muratović, kao predsjednik posljednje Vlade Republike Bosne i Hercegovine uručio odluku o dodjeli prostora kasarne “Maršal Tito“ Univerzitetu u Sarajevu za potrebe budućeg kampusa, taj prostor je obuhvatao oko 30 hektara. Procijenjena efektivna integralna univerzitetska površina kampusa u Banjaluci u 2026. iznosi 24-28 ha u odnosu na 28-30 ha iz perioda 1996-1999. U slučaju UNSA, danas je riječ o 12–18 ha prostora sa punim univerzitetskim potencijalom u odnosu na početnih 30 ha.

Zbog toga svako smanjivanje ili funkcionalno razvodnjavanje prostora kampusa „Maršal Tito“ ima mnogo ozbiljnije posljedice za dugoročni istraživački potencijal Sarajeva nego što bi slične promjene imale za ETH u Zürichu.

Jednom izgubljen centralni univerzitetski prostor gotovo se nikada ne može ponovo stvoriti Očuvanje rezervisanog akademskog prostora, iako kratkoročno može djelovati „neiskorišten“, predstavlja najveću javnu korist na horizontu od 50 godina.

Master plan za kampus UNSA dobio je Campus Planning Award u Bostonu 2004. Prostor bivše kasarne je izuzetno rijedak resurs: dovoljno velik za evropski relevantan kampus, centralno pozicioniran, historijski slojevit i simbolički važan zbog transformacije vojnog prostora u prostor znanja. U evropskoj perspektivi upravo takvi prostori često postaju: “knowledge infrastructure for generations” – infrastruktura koja ne služi samo sadašnjim studentima, nego disciplinama, institutima i tehnologijama koje još ni ne postoje.

Evropsko iskustvo pokazuje da najbolji univerzitetski gradovi nisu oni koji su potpuno zatvorili kampus, ali ni oni koji su potpuno prepustili kampus logici opće urbanizacije.

Najuspješniji modeli nastaju kada grad i univerzitet dijele prostor ali univerzitet zadržava stratešku kontrolu nad svojom budućnošću.

U slučaju Kampusa UNSA, Univerzitet koristi prostor ali  nije suveren urbanistički planer tog prostora. Ključni akteri su Kanton Sarajevo, općine, u nekoj mjeri grad, Zavod za planiranje razvoja Kantona Sarajevo, Ministarstvo prostornog uređenja Kantona i djelimično Federacija BiH. To stvara višeslojnu nadležnost. Univerzitet snosi akademsku odgovornost ali nema punu kontrolu nad dugoročnim prostornim razvojem. Kao što smo već iskusili, regulacioni plan može presjeći kampus, promijeniti saobraćaj, redefinisati javni prostor, smanjiti razvojne rezerve, bez pune saglasnosti Univerziteta.

Univerzitet u Beču i Univerzitet u Amsterdamu su relevantni primjeri partnerskog urbanog modela gdje grad i univerzitet zajednički planiraju prostor, kampus ostaje otvoren, ali akademska funkcija ima formalnu zaštitu.

U slučaju Sarajeva, to bi značilo: otvoren i javno pristupačan kampus, klimatski i pejzažno kvalitetan prostor, ali uz strogo zaštićene akademske koridore, rezervisane research zone, i formalno garantovanu razvojnu autonomiju UNSA.

U evropskoj tradiciji univerzitet nikada nije bio samo skup fakulteta i učionica. Najdublje jezgro univerziteta činili su: biblioteke, arhivi, muzeji, laboratoriji, rukopisne zbirke, mjesta čuvanja kolektivnog pamćenja.

Ne postaje se metroplom tako što se gradi saobraćajnica izmedju Zemaljskog muzeja i Historijskog muzeja, nego tako što se saobraćaj na dijelu od Marijin Dvora do Pofalića izmješta pod zemlju (izuzev eventualno tramvajskog?), zamisao koju je svojevremeno zagovarao rektor Hasan Muratović.

The post Prof.dr. Avdispagić: Kako se postaje metropolom – Grad i Univerzitet appeared first on Krug99.

Na svu sreću i uz zakašnjenje iz Bosne i Hercegovine konačno odlazi, sa dužnosti Visokog predstavnika UN-a, Cristian Schmidt. U njegovom vremenu došlo je do kulminacije opsadnog političkog stanja u Bosni i Hercegovini. Dejtonski etničko-nacionalni koncept države, u njegovom mandatu, ne samo da nije dobio demokratsku nadogradnju na putu države ka evroatlanskoj integraciji, već je ojačao njen nedemokratski etnički kapacitet, promjenama Izbornog zakona u FBiH-e (2022.) i direktnim suprotstavljanjem apelaciji Slavena Kovačevića na Evropskom sudu za ljudska prava. Ali, nepoćudnosti Cristiana Schmidta ne treba dovoditi u vezu s Njemačkom diplomatijom prema Bosni i Hercegovini.

Budući Visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini dolazi u veoma teškom političkom trenutku za Bosnu i Hercegovinu, dolazi neposredno pred opće parlamentarne izbore, u vrijeme intenzivne secesionističke i federalističke politike u i prema Bosni i Hercegovini, izgradnje policentričnog svjetskog poretka, preispitivanja višedecenijskih međusobnih političkih odnosa Evrope i SAD-a, još trajuće agresije Rusije na Ukrajinu itd.

U isto vrijeme, Bosna i Hercegovina je stavljena pred provalijom urgentnog rješavanja pitanja  državne imovine kao pretpostavkom daljeg ekonomskog razvoja i mogućnosti stranih ulaganja. Zbog toga je pitanje dolaska novog Visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini pitanje njene budućnosti. U ovom tekstu povezujemo ta dva pitanja, dolazak novog Visokog predstavnika UN-a u BiH-u i rješavanje pitanja državne imovine.

I. Dejtonski ustav zaustavio je oružanu agresiju na BiH-u, ali je donio etno-politički rat i opsadno stanje u njoj i oko nje. Ozakonio je i legalizirao ratno stanje etnonacionalizma i spoljne agresije. Rat je započet i zaustavljen kada su Drugi htjeli. Bosni nije dato da iziđe iz Jugoslavije bez rata niti joj je dopušteno da u ratu pobijedi vojnički. Nepravedan i nemoralan dejtonski ustav opravdavan je kao privremeno rješenje, ali postdejtonska historija Bosne, predvođena OHR-om ratno stanje pretvorila je u njen trajan oblik postojanja. Donosioci dejtonskog ustava su njegovi implementatori. Potrošeno je trideset godina, ali taj ustav niti je implementiran niti je nadograđen. On je toliko nemoralan i neljudski da ga je veoma teško moralno i ljudski nadograditi.

Sada kada je sve to postalo bjelodano jasno, neki predlažu da se zatvori OHR. Agresorske hegemonističke snage izvan BiH-e, preko svojih proksi igrača u BiH-i, do sada su sve učinile da se dejtonski ustav ne implementira i nenadogradi, sada čine sve što mogu za zatvore OHR, da ga izmjeste iz BiH-e, da smanje ovlasti Visokog predstavnika i OHR pretvore u komemorativni centar BiH-e. Probosanska politička strana, bojeći se da ne izgubi ovo malo Bosne i države što ima, povlačila se i ponašala stabilokratski. Protivnici države BiH-e računaju da će bez OHR-a ostvariti svoj cilj tzv. mirnim putem, da će federalizirati državu i izvršiti etnoteritorijalnu secesiju. Mi im poručujemo: neće Bosna šutke pasti, nismo za gašenje OHR-a, nismo za njegovo izmještanje iz Sarajeva, nismo za redukciju ovlasti Visokog predstavnika. Mi smo za opstanak OHR-a, ne zato što je dobar za Bosnu, već zato što je dobar za mir. Mir nosi sam sa sobom kakav takav društveno-ekonomski razvoj, onemogućava ubijanje.

Nećemo bilo kakav OHR, OHR koji će dovesti do raspada države, do jačanja etnonacionalističke politike u i prema Bosni i Hercegovini, već takav OHR i Visokog predstavnika koji će: nadograditi ustava BiH-e na demokratskim građanskim političkim vrijednostima zapadnoevropskih država, hoćemo ustav s kojim možemo postati punopravni član evropskih i evroatlanskih integracija, hoćemo Visokog predstavnika koji će pomoći proevropskim, prozapadnim snagama da državu BiH-u uvedemo u savremeni civilizirani svijet, politički i pravno jednakih ljudi, hoćemo državu BiH-u kakve su države Evropske Unije.  Nećemo državu specijalan slučaj.

Hoćemo Visokog predstavnika: koji će podržati i osnažiti općebosansku proevropsku politiku, koji ima ljudski, moralni, politički kredibilitet, koji neće dobijati instrukcije iz Beograda, Zagreba, ili iz Moskve, ali koji neće biti ni plaćenik tajkunskih i lobističkih kuća u svijetu.

Budno ćemo pratiti politički rad novog Visokog predstavnika, ali ni u kom slučaju nećemo pristati na njegovu ni bilo čiju federalizaciju BiH-e, nećemo prihvatiti etnoteritorijalnu federalizaciju FBiH-e, nema mirne secesije RS-e, RS-a nije samo srpski entitet. Zrtva štetnog političkog koncepta, neuspjeha implementacije dejtonskog Ustava BiH-e, ne može biti sama Bosna i Hercegovina.

II. Prvi i glavni zadatak novog Visokog predstavnika u BiH-i bit će rješavanje pitanja državne imovine. Visoki predstavnik, ma ko bio, mora, u vezi s tim, biti svjestan dviju činjenica: prvo, historijsko pravnih činjenica i, drugo, teorijskih, internacionalno-pravnih i socioloških činjenica.

Historijsko pravne činjenice etnoteritorijalne nedjeljivosti teritorije države Bosne i Hercegovine i njene nesvodivosti na državnu imovinu su:

(1) Bosna, kasnije Bosna i Hercegovina, je teritorijalno jedinstvena u historijskom trajanju od najmanje deset stoljeća; u višestoljetnoj historiji današnje teritorije Bosne i Hercegovine nikada nisu postojale etničke teritorije; dejtonski ustav je uveo tu hegemonističku, agresorsku, kolonijalističku administrativnu podjelu Bosne.  

(2) Dejtonski etnički, jednovjerski entiteti, nisu imali svoje teritorije koje su unijeli u državu Bosnu i Hercegovinu. Postojale su vojnički, nasilno, okupirane teritorije Bosne i Hercegovine, paradržavne tvorevine, Republika Herceg Bosna i Republika srpskog naroda Bosne i Hercegovine, kasnije Republika srpska. Formirala su ih i održavala dva udružena zločinačka poduhvata, srpski i hrvatski udruženi zločinački poduhvati na Bosnu i Hercegovinu. To je pravno, bez ikakve razumne sumnje, dokazao Internacionalni krivični sud za bivšu Jugoslaviju u Haggu u presudama Jadranku Prliću i Frenkiu Simatoviću.

(3) Država BiH-a je internacionalno priznata kao teritorijalno jedinstvena država bez etno-teritorijalnih jedinica, entiteta.

(4) Dejtonska BiH-a je pravni naslednik/sljednik teritorijalno jedinstvene Republike Bosne i Hercegovine, bez obzira što su neke njene oblasti bile pod okupacijom i na kojima je izvršeno masovno etničko čišćenje i genocid.

Teorijske, internacionalno pravne, sociološke činjenice nedjeljivosti državne teritorije BiH-e na entitete i kantone i nesvodivosti državne teritorije na državnu imovinu su:

(1) Teritorija države Bosne i Hercegovine nije pitanje imovine. Ona ne može biti predmet političkog konsenzusa. Pitanje imovine je predmet građanskog prava. Svako pravno i fizičko lice može imati imovinu, ali ne mogu imati dio teritorije države. Može imati parcelu zemlje, katastarsku česticu, na teritoriji države i može s njom prometovati po zakonima države.

(2) Teritorija države BiH-e je nedjeljiva na teritoriju entiteta, kantona itd. Ona nije niti može biti predmet međusobne “krčme” njenih administrativnih jedinica, entiteta, kantona, općina itd.

(3) na iskonstruisanom pitanju državne imovine stvorena je teška politička kriza koja može prerasti u bezbjednosnu/sigurnosnu krizu, pa čak i u ratno stanje. Administrativna dejtonska organizacija države interpretira se separatistički kao podjela državne teritorije; teritorija države tretira se kao obićna imovina države, objekt građanskih prava, iako je općepriznata činjenica da imovina ima tri oblika: privredni, pravni i knjigovodstveni, te da teritorija države ne spada ni u jednu od tih vrsta imovine.

(4) Vlast RS-e kaže čak da je teritorija države podijeljena u Dejtonu, što je notorna neistina. Da je to urađeno pisalo bi u nekom dokumentu Dejtonskog mirovnog ugovora, pisalo bi u Ustavu BiH-e. Republika srpska vrlo rezolutno zastupa jezičko tumačenje Dejtonskog mirovnog ugovora kada govori o nadležnostima entiteta BiH-e, doslovno direktno primjenjuje ustavne formulacije, ali kada se radi o teritoriji države i entiteta, bilo u dejtonskom Ustavu BiH-e bilo u nekom drugom dokumentu Sporazuma, onda se priziva logičko tumačenje ustava. To pokazuje principijelnu neprincipijelnost vlasti Republike srpske u tumačenju Dejtonskog sporazuma.

(5) Podjela teritorije države je polazni cilj srpsko-hrvatske agresije na Bosnu devedesetih godina dvadesetog stoljeća. (Vidi presude haškog suda u slučaju Prlić i ostali i u slučaju Stamatović.)

(6) svrstavanje teritorije države BiH-e u imovinu i njena podjela na dva dijela, u bilo kakvom razmjeru, je secesionistički politički zahtjev Republike srpske. Njegov smisao je stvoriti suverenu političku jedinicu je stvoriti treću komponemtu “države” Republike srpske u skladu sa Montevideo konvencijom o pravima i dužnostima građana (1993.) i tako postati uistinu država.

(7) Svaka država, kao suverena politička jedinica, mora imati: teritoriju, stanovništvo, vlast koja kontrolira svoju teritoriju i sposobnost stupanja u odnose sa drugim državama. U ovom momentu, Republika srpska ima dominantno monoetničko stanovništvo, ima vlast, bez obzira na to kakva je, izgrađuje sposobnost stupanja u odnose sa drugim državama, nedostaje joj samo teritorija da pred internacionalnom zajednicom podnese zahtjev za svoje priznanje kao država-nacija. Ona zbog toga zahtijeva teritoriju u formi entitetske imovine. Bosna i Hercegovina, u pogledu svih kriterija Montevideo konvencije o pravima i dužnostima država, je država u punom i potpunom smislu. Kad joj se oduzme ili podijeli teritorija i svede npr. na teritoriju Federacije BiH-e tada gubi osnovni elemenat države, teritoriju, faktički prestaje postojati kao država u formi kako je priznata na Generalnoj skupštini UN i Dejtonskim mirovnim sporazumom. Gasi se, briše se Bosna i Hercegovina sa spiska država svijeta.

(8) Ukoliko budući Visoki predstavnik podijeli teritoriju države BiH-e na entitete i kantone definitivno je zaustavio formiranje bosanskohercegovačke države nacije, ali će formirati srpsku državu naciju na teritoriji države Bosne i Hercegovine. Aktuelne vlasti SAD o odustajanju od formiranja država nacija odnosit će se samo na državu BiH-u, ali će biti podrška formiranju nove, još jedne, srpske države nacije RS. (a) Teoretičari o tri nacije u BiH-i svjesno ili nesvjesno pružaju teorijske i političke argumente etnoteritorijalne podjele države BiH-e.

(9) Podjela teritorije države BiH-e na entitete, kantone, etnonacije, njen tretman kao imovine, je konačna realizacija politike udruženih zločinačkih poduhvata Srbije i Hrvatske, aktuelnog separatizma vlasti RS-a, etnoteritorijalne federalizacije Federacije BiH-e, konfederalizacije cijele BiH-e i konačno dokidanje države BiH-e i njene budućnosti.

Donosioci odluka o Bosni i Hercegovini, uključujući Visokog predstavnika, moraju biti vispreni, u protivnom sve pada u vodu!

I ovo su neki od razloga za održavanje protesta upozorenja pred sjednicu Vijeću za implementaciju u naredni utorak ispred OHR-a.

The post Halilović: Neki od razloga održavanja protesta su teritorija države i novi Visoki predstavnik appeared first on Krug99.

Autonomija univerziteta predstavlja jedan od temeljnih principa svakog demokratskog društva i sastavni je dio evropskih standarda visokog obrazovanja. Međutim, stanje u Bosni i Hercegovini, a posebno u pojedinim kantonima, pokazuje ozbiljno i kontinuirano narušavanje akademskih sloboda i institucionalne nezavisnosti univerziteta.

Posebno zabrinjava činjenica da se u oblasti visokog obrazovanja donose zakoni koji nisu usklađeni sa Okvirnim zakonom o visokom obrazovanju u Bosni i Hercegovini, niti sa odlukama Ustavnog suda Bosne i Hercegovine. Time se direktno dovodi u pitanje ustavni poredak, pravna sigurnost i osnovni principi vladavine prava.

Autonomija univerziteta ne znači odsustvo odgovornosti, nego pravo akademske zajednice da, bez političkih pritisaka, samostalno odlučuje o pitanjima nastavnog, naučnog i institucionalnog razvoja i izbora kadrova na rukovodne funkcije bez uplitanja politike. Kada izvršna vlast ili političke strukture pokušavaju preuzeti kontrolu nad rukovodnim mehanizmima univerziteta, tada univerzitet prestaje biti prostor slobodne misli i postaje predmet političkog upravljanja.

Primjeri iz Zeničko-dobojskog kantona i stanje na Univerzitetu u Zenici pokazali su koliko ozbiljne posljedice mogu nastati kada se zakoni koriste kao instrument političkog uticaja, umjesto kao sredstvo zaštite javnog interesa i akademskih standarda. Posebno je opasna praksa ignorisanja ili parcijalnog provođenja odluka sudova, jer se time urušava povjerenje u institucije i šalje poruka da politička volja može biti iznad prava.

Akademske slobode – sloboda istraživanja, sloboda izražavanja nisu privilegija pojedinaca, nego uslov razvoja svakog savremenog društva. Univerziteti moraju ostati mjesta kritičkog mišljenja, naučne nezavisnosti i društvene odgovornosti.

Zato je neophodno hitno izvršiti potpuno usklađivanje svih kantonalnih zakona sa državnim okvirnim zakonom, osigurati puno poštivanje odluka ustavnih i redovnih sudova, te zaustaviti svaki oblik političkog uplitanja u rad visokoškolskih institucija.

Borba za autonomiju univerziteta nije borba pojedinaca niti pojedinačnih institucija. To je borba za očuvanje pravne države, demokratskih vrijednosti i budućnosti obrazovanja u Bosni i Hercegovini.

The post Narušavanje akademskih sloboda i institucionalne nezavisnosti univerziteta je nasuprot moderne države appeared first on Krug99.

Kritičari današnje univerzitet vide kao zastarjelu, konzervativnu i zatvorenu sredinu, koja je samodostatna, egoistična i privilegovana u društvu više nego što to zaslužuje. Vide univerzitete kao institucije koji školuju kadrove za biro rada i imaju malu i slabu odgovornost za zajednicu i društvo; čak kažu da se nanosi velika šteta društvu. Često pitaju (provociraju): “Zašto akademska zajednica šuti?“

U zadnje vrijeme dosta se piše, a još više govori o autonomiji javnih univerziteta, odnosno o javnom i slobodnom izražavanju misli. Univerzitet u Beogradu je zadnjih mjeseci u centru medijske pozornosti u regionu zbog različitih ataka na univerzitetsku autonomiju, ali i jakog otpora.

Očigledno je da postoji miješanje političkih partija i religijskih zajednica u upravljačke strukture i sam rad univerziteta, i to je različito od univerziteta do univerziteta, od jednog vremenskog razdoblja do drugog, koliko im se dopusti i sl. Istovremeno sa druge strane imamo sve veće sudjelovanje uposlenika univerziteta u političkim partijama, što opet, nerijetko negativno, utiče na sam rad univerziteta.

Danas procesima na bh univerzitetima upravljaju ili pokušavaju da upravljaju oni koji su ne tako davno završili sumnjive fakultete ili koji su uz ogromne probleme završili „lagane“ studijske programe; imaju naravno velike ambicije za sebe, miješaju se u izbore nastavnika, kadroviraju i sl. Miješaju se u sami fundament istraživačkorazvojnog i razvojnoinovativnog segmenta društva.

Univerzitetski nastavnici, dekani, rektori su se spustili toliko nisko da se dodvoravaju, da idu na noge svakojakim političarima „opšte prakse“, da im masovno dodjeljuju najviša univerzitetska priznanja, da im i u javnosti skladaju panegirike kao da su Džemali Bijedići.

Nažalost, većina ljudi, danas u našem društvu, tako i u akademskoj zajednici, koja bi trebala da bude pokretač pozitivnih kretanja, ne želi promjene, jer su, između ostalog, svjesni da su tamo gdje im nije mjesto i da imaju brojne privilegije pa stoga oportunistički i veoma žilavo brane svoje pozicije zasnovane na neradu i neredu.

Na univerzitetima većinom imaju iluzije da će se nešto brzo ili samo od sebe poboljšati. Naravno, imaju visoko mišljenje o sebi, što veoma često ne odgovara realnosti; tako i pojavljivanje u foto galeriji lokalnog portala se smatra uspjehom.

U takvom sistemu visoko obrazovanje sve više postaje forma, bez suštinskog transfera znanja i vještina, sa jednim ciljem „nabavljanja“ diplome koja nema neku značajnu vrijednost na tržištu rada, osim uslova upošljavanja u mnogobrojnim ministarstvima, agencijama i u javnim preduzećima, a koja se u većini slučajeva potkradaju i urušavaju.

Ovo su sve kompleksna pitanja i traže dublju i obuhvatniju analizu društva uopšte. Kao osnova odgovora nameće se moralnost i etičnost kako na visokoškolskim ustanovama, tako i u društvu uopšte.

The post Zlomušica: Miješanje političkih partija i religijskih zajednica u upravljačke strukture i rad univerziteta appeared first on Krug99.

Uvod:

Politički jezik Bosne i Hercegovine u tri postdejtonske decenije postao je jedan od ključnih instrumenata kroz koje se oblikuje ne samo politička dinamika, nego i sama arhitektura institucionalnog poretka. Umjesto da djeluje kao mehanizam preciznog normativnog razlikovanja i javne racionalnosti, politički jezik se često upotrebljava kao produžena ruka etnopolitičkih narativa i strukturalnih praksi koje proizvode blokade, održavaju paralelne centre moći i umanjuju kapacitet države da djeluje kao jedinstvena politička zajednica građana. Posljedica takve upotrebe jezika jeste stvaranje diskurzivnog ambijenta u kojem ključni pojmovi savremene demokratije gube svoje izvorno značenje i postaju instrumenti hegemonijskih projekcija.

Upravo iz te potrebe proizlazi ovaj glosar, koji nastoji da jasno prikaže razliku između hegemonijski oblikovanih pojmova i njihovih evropskih, internacionalno pravnih i demokratskih značenja. Fokus glosara nije samo na lingvističkom pojašnjenju, već na razotkrivanju strukturalnih učinaka političkog jezika: na načinu na koji pojedini izrazi oblikuju percepciju realnosti, opravdavaju nefunkcionalnost političkih institucija, homogeniziraju političke zajednice i uvode trajne obrasce blokade. Analiza koja prati svaki od 76 pojmova pokazuje kako su se terminološka odstupanja pretvorila u mehanizme moći, a zatim i u dio institucionalnog poretka.

Svaki pojam predstavljen je kroz pet dimenzija: hegemonijsko značenje, funkcija u strukturi moći, evropsko i internacionalno značenje, posljedice pogrešne ili namjerno politički deformisane upotrebe te predložena demokratska upotreba. Ovaj analitički okvir omogućava da se razgradi hegemonijski vokabular, ali i da se izgradi novi, evropski utemeljen konceptualni prostor u kojem su državni suverenitet, građanska jednakost i funkcionalnost institucija primarne vrijednosti.

Standardizacija političkog jezika prema evropskim normama predstavlja nužan korak u transformaciji Bosne i Hercegovine u funkcionalnu, demokratsku i evropsku državu. U tom smislu, glosar se ne pojavljuje kao tehnički prilog, već kao integralno analitičko sredstvo Studije — kao konceptualni okvir bez kojeg nije moguće razumjeti strukturalne prepreke, niti dizajnirati jasne, održive i institucionalno utemeljene politike.

1. NACIJA

Hegemonijsko značenje: Nacija se u hegemonijskom bosanskohercegovačkom diskursu tumači kao etnička zajednica zasnovana na porijeklu, teritorijalnoj homogenosti i kulturnoj pripadnosti.

Funkcija u strukturi moći: Etničke elite zadržavaju politički monopol i delegitimiraju građanina kao subjekta suvereniteta.

Evropsko / internacionalno značenje: Nacija = politička zajednica državljana u okviru jedinstvene države, definisana ustavom i građanskim pravima.

Posljedice:  blokada institucija,  etnička dominacija,  sprečavanje stvaranja zajedničkog političkog identiteta

Demokratska upotreba: Nacija = zajednica građana Bosne i Hercegovine.

2. KONSTITUTIVNI NAROD

Hegemonijsko značenje: Etnička grupa se određuje kao politički suveren s posebnim pravima, uključujući i pravo veta.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etničku fragmentaciju, kolektivna prava i paralelne centre kontrole.

Evropsko / internacionalno značenje: Konstitutivnost = kulturno-historijski identitet, bez političkog suvereniteta. Evropski pojam constituent znači: sastavni element, ali bez vlastite suverenosti.

Posljedice:  diskriminacija građana,  blokade,  destabilizacija institucija

Demokratska upotreba: Konstitutivnost kao kulturna, ne politička kategorija.

3. LEGITIMNO PREDSTAVLJANJE

Hegemonijsko značenje: Predstavnik je „legitiman“ samo ako pripada određenoj etničkoj grupi.

Funkcija u strukturi moći: Etničke elite zadržavaju monopol nad političkim funkcijama.

Evropsko / internacionalno značenje: Legitimitet proizlazi isključivo iz izborne volje građana.

Posljedice:  etnička getoizacija,  delegitimizacija demokratskog procesa

Demokratska upotreba: Predstavnik = osoba izabrana od građana, ne identitetski delegat.

4. VITALNI NACIONALNI INTERES

Hegemonijsko značenje: Korišten kao univerzalni mehanizam blokade političkih procesa.

Funkcija u strukturi moći: Stvaranje trajne mogućnosti etničkog veta.

Evropsko / internacionalno značenje: Veto se smije koristiti samo radi sprečavanja diskriminacije pojedinaca.

Posljedice:  institucionalna paraliza,  politička ucjena

Demokratska upotreba: Precizno pravno suziti i ograničiti upotrebu.

5. SUVERENITET

Hegemonijsko značenje: Shvata se kao vlasništvo etničke grupe nad određenom teritorijom.

Funkcija u strukturi moći: Negira jedinstveni suverenitet države.

Evropsko / internacionalno značenje: Suverenitet pripada državi i građanima kao jedinstvenom političkom tijelu.

Posljedice:  stvaranje paralelnih suverenosti,  destabilizacija državnog poretka

Demokratska upotreba: Suverenitet = jedinstvena volja građana.

6. DRŽAVA

Hegemonijsko značenje: Država se prikazuje kao zbir etničkih teritorija.

Funkcija u strukturi moći: Zamjenjuje institucionalni poredak etničkim pregovorima.

Evropsko / internacionalno značenje: Država = jedinstveni pravni poredak.

Posljedice: pravna fragmentacija,  slabljenje institucija

Demokratska upotreba: Učvrstiti državu kao garant javnog interesa.

7. FEDERALIZAM

Hegemonijsko značenje: Etnoteritorijalna podjela države.

Funkcija u strukturi moći: Otvora put za separatizam.

Evropsko / internacionalno značenje: Federalizam = funkcionalna podjela vlasti, ne etnička.

Posljedice:  fragmentacija države, destabilizacija

Demokratska upotreba: Regionalizacija prema principima upravne racionalnosti.

8. ENTITET

Hegemonijsko značenje: Shvata se kao kvazi-država.

Funkcija u strukturi moći: Uspostavlja paralelne lojalnosti.

Evropsko / internacionalno značenje: Entitet = administrativna jedinica države.

Posljedice:  dvojak suverenitet,  pravna neujednačenost

Demokratska upotreba: Entitet = dio države, ne država u državi.

9. POLITIČKA MOĆ

Hegemonijsko značenje: Moć = kontrola etničke teritorije.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava netransparentno upravljanje.

Evropsko / internacionalno značenje: Moć = mandat + odgovornost.

Posljedice:  ucjene,  netransparentnost

Demokratska upotreba: Moć mora biti funkcionalna i odgovorna.

10. POLITIČKA REALNOST

Hegemonijsko značenje: Predstavlja se kao nemogućnost promjene etničkog poretka.

Funkcija u strukturi moći: Naturalizuje blokade i pomjera odgovornost sa institucija.

Evropsko / internacionalno značenje: Realnost definiše ustavni poredak, ne etnički narativi.

Posljedice: odgađanje reformi,  slabljenje demokratije

Demokratska upotreba: Realnost = funkcija institucija.

11. GRAĐANIN

Hegemonijsko značenje: Građanin je sekundarni subjekt, podređen etničkoj pripadnosti.

Funkcija u strukturi moći: Etničke elite zadržavaju primat nad političkom voljom pojedinca.

Evropsko / internacionalno značenje: Građanin = nosilac suvereniteta.

Posljedice: slabljenje individualnih prava,  ograničena participacija

Demokratska upotreba: Građanin kao temelj političke zajednice.

12. POLITIČKI SUBJEKT

Hegemonijsko značenje: Subjekt je etnička grupa, ne pojedinac.

Funkcija u strukturi moći: Odgovornost se rastapa u kolektivu.

Evropsko / internacionalno značenje: Subjekt = građanin + institucije.

Posljedice: nedostatak odgovornosti, nejasna politička struktura

Demokratska upotreba: Subjekt je individua, ne kolektiv.

13. INSTITUCIJE

Hegemonijsko značenje: Institucije su forumi etničkih pregovora.

Funkcija u strukturi moći: Slabi se profesionalna funkcija institucija.

Evropsko / internacionalno značenje: Institucije su neutralni mehanizmi vlasti.

Posljedice: slabljenje države, politizacija sistema

Demokratska upotreba: Profesionalizacija i depolitizacija uprave.

14. JAVNA POLITIKA

Hegemonijsko značenje: Javna politika = zaštita etničkih interesa.

Funkcija u strukturi moći: Sprječava analitičko planiranje.

Evropsko / internacionalno značenje: Javna politika = dokazivo efikasan program djelovanja.

Posljedice: neefikasne reforme, fragmentacija sistema

Demokratska upotreba: Politike zasnovane na podacima.

15. USTAVNA ODGOVORNOST

Hegemonijsko značenje: Ustav se tumači selektivno, prema etničkom interesu.

Funkcija u strukturi moći: Odgovornost nosilaca vlasti postaje relativna.

Evropsko / internacionalno značenje: Odgovornost proizlazi iz funkcije i zakona.

Posljedice: nekažnjivost, institucionalna nestabilnost

Demokratska upotreba: Individualna i funkcionalna odgovornost.

16. DEMOKRATSKA DELIBERACIJA

Hegemonijsko značenje: Svedena na formalnu proceduru bez sadržaja.

Funkcija u strukturi moći: Simulira demokratiju dok odluke donose etničke elite.

Evropsko / internacionalno značenje: Deliberacija = otvorena, racionalna, pluralna rasprava.

Posljedice: odsustvo demokratske kulture, jačanje populizma

Demokratska upotreba: Uspostaviti stvarnu javnu debatu.

17. BALANS MOĆI

Hegemonijsko značenje: Raspodjela moći po etničkim linijama.

Funkcija u strukturi moći: Održava etničku kontrolu nad institucijama.

Evropsko / internacionalno značenje: Balans = ravnoteža između institucija.

Posljedice: stalne blokade, nefunkcionalnost sistema

Demokratska upotreba: Koncept provjere i ravnoteže (checks & balances).

18. TERITORIJALNI IDENTITET

Hegemonijsko značenje: Teritorij = etnički posjed.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etničke pretenzije.

Evropsko / internacionalno značenje: Identitet = kulturna kategorija; teritorij = pravna kategorija države.

Posljedice: konfliktni potencijal, otuđivanje prostora države

Demokratska upotreba: Depolitizirati teritorij, zaštititi građanske slobode.

19. MANJINSKA PRAVA

Hegemonijsko značenje: Tretiraju se kao etno-politički privilegiji.

Funkcija u strukturi moći: Zamjenjuju individualna prava kolektivnim.

Evropsko / internacionalno značenje: Zaštita ranjivih grupa, kulturna i jezička prava.

Posljedice: diskriminacija, pogrešna kategorizacija

Demokratska upotreba: Individualna i kulturna prava bez političkih privilegija.

20. USTAVNI PLURALIZAM

Hegemonijsko značenje: Politički subjekti tumače ustav prema vlastitom interesu.

Funkcija u strukturi moći: Proizvodi pravnu nestabilnost i blokade.

Evropsko / internacionalno značenje: Pluralizam = različite politike unutar jedinstvenog poretka.

Posljedice: pravna nesigurnost, institucionalna paraliza

Demokratska upotreba: Učvrstiti jedinstveni ustavni okvir.

21. POLITIČKA KRIZA

Hegemonijsko značenje: Krizu se normalizira kao trajno stanje BiH i prikazuje kao rezultat etničke nekompatibilnosti.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava nečinjenje, blokade i odgađanje reformi.

Evropsko / internacionalno značenje: Kriza = izuzetak koji institucije moraju prevazići u razumnom roku.

Posljedice: stalna nestabilnost, pad funkcionalnosti sistema, gubitak povjerenja u institucije

Demokratska upotreba: Kriza mora biti tretirana institucionalno, ne politički instrumentalizirana.

22. BLOKADA INSTITUCIJA

Hegemonijsko značenje: Blokada se predstavlja kao legitimno sredstvo zaštite „nacionalnog interesa“.

Funkcija u strukturi moći: Mogućnost manjine da paralizira institucije.

Evropsko / internacionalno značenje: Blokada javnih funkcija je nezakonita opstrukcija.

Posljedice: paraliza vlasti, pravna nesigurnost, dominacija etničkih elita

Demokratska upotreba: Ograničiti blokade strogo na zaštitu individualnih prava.

23. PRAVNA DRŽAVA

Hegemonijsko značenje: Ostaje deklarativni ideal bez primjene.

Funkcija u strukturi moći: Omogućava selektivnu primjenu zakona.

Evropsko / internacionalno značenje: Vladavina prava = jednakost pred zakonom, nezavisne institucije, kontrola vlasti.

Posljedice: nekažnjivost, politizacija pravosuđa, korupcija

Demokratska upotreba: Ojačati nezavisnost i profesionalnost institucija.

24. POLITIČKA ODGOVORNOST

Hegemonijsko značenje: Odgovornost se razvodnjava među kolektivima.

Funkcija u strukturi moći: Politički lideri ostaju nekažnjivi.

Evropsko / internacionalno značenje: Odgovornost = individualna, funkcionalna, mjerljiva.

Posljedice: korupcija, neprofesionalnost, slabljenje demokratije

Demokratska upotreba: Uvesti jasne mehanizme individualne odgovornosti.

25. IDENTITET

Hegemonijsko značenje: Koristi se kao politička kategorija i osnova ustavnog uređenja.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava kolektivna politička prava i etničku dominaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Identitet je lična, kulturna kategorija, ne politička.

Posljedice: diskriminacija, ograničavanje političkih prava građana

Demokratska upotreba: Depolitizirati identitet i zaštititi individualne slobode.

26. USTAVNA JEDNAKOST

Hegemonijsko značenje: Smatra se izuzetkom, a ne temeljnim principom.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava nejednakost i etničku hijerarhiju.

Evropsko / internacionalno značenje: Jednakost = srž ustavnog sistema.

Posljedice: trajna diskriminacija, politička i pravna nejednakost

Demokratska upotreba: Ustavna jednakost mora biti jednaka za sve građane.

27. POLITIČKI NARATIV

Hegemonijsko značenje: Koristi se kao sredstvo kontrole, homogenizacije i manipulacije.

Funkcija u strukturi moći: Održava polarizaciju i sprečava racionalnu raspravu.

Evropsko / internacionalno značenje: Politički narativ treba biti zasnovan na činjenicama i argumentima.

Posljedice: manipulacija javnosti, ideološka zatvorenost, slabljenje javnog prostora

Demokratska upotreba: Fokusirati se na činjenice, transparentnost i javni interes.

28. DEJTONSKA ARHITEKTURA

Hegemonijsko značenje: Tumači se kao konačni ustavni model.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etničke podjele i političku inertnost.

Evropsko / internacionalno značenje: Dejton = mirovni okvir, ne konačan model demokratskog uređenja.

Posljedice: trajne blokade,  ograničena demokratija, sprečavanje ustavnih reformi

Demokratska upotreba: Prelazak iz mirovnog u demokratski poredak.

29. TRANZICIONA DEMOKRATIJA

Hegemonijsko značenje: Prikazuje se kao trajno stanje.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava nedovršene institucije i slabu vladavinu prava.

Evropsko / internacionalno značenje: Tranzicija je privremen period reformi.

Posljedice: stagnacija, manjak reformi, politička fragmentacija

Demokratska upotreba: Definisati tranziciju kao fazu sa jasnim ciljevima i rokovima.

30. JAVNI INTERES

Hegemonijsko značenje: Svaka etnička grupa definiše „svoj“ javni interes.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etničku politiku i institucionalnu fragmentaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Javni interes = univerzalni interes svih građana.

Posljedice: neefikasne politike, razjedinjenost društva, odsustvo zajedničkog dobra

Demokratska upotreba: Javni interes mora biti mjerljiv, racionalan i jednak za sve.

31. INTERNACIONALNI / „MEĐUNARODNI“

Hegemonijsko značenje: Odnosi se pogrešno tumače kao odnosi naroda, a ne država.

Funkcija u strukturi moći: Otvara prostor za etničku diplomatiju i vanjsko uplitanje.

Evropsko / internacionalno značenje: Internacionalni odnosi su odnosi između država.

Posljedice: delegitimacija države, podrivanje suvereniteta

Demokratska upotreba: Dosljedno koristiti termin internacionalni.

32. SUŽIVOT

Hegemonijsko značenje: Tumači se kao privremena tolerancija razdvojenih zajednica.

Funkcija u strukturi moći: Normalizira trajne podjele.

Evropsko / internacionalno značenje: Zajednički život je normalno stanje građanske zajednice.

Posljedice: segregacija, slabljenje kohezije

Demokratska upotreba: Koristiti izraz zajednički život.

33. LEGITIMITET (prošireno)

Hegemonijsko značenje: Veže se za etničko porijeklo predstavnika.

Funkcija u strukturi moći: Monopolizacija političkog prostora.

Evropsko / internacionalno značenje: Legitimitet proizlazi iz izbora birača.

Posljedice: getoizacija, kriza reprezentacije

Demokratska upotreba: Legitimitet je izborna činjenica.

34. KONSOCIJACIJA

Hegemonijsko značenje: Prikazuje se kao trajni model upravljanja.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etničke kvote i veto.

Evropsko / internacionalno značenje: Privremeni model u izuzetnim okolnostima.

Posljedice: etnokratija, blokade

Demokratska upotreba: Tranzicija ka građanskom pluralizmu.

35. KONSTITUENTNOST (evropsko značenje)

Hegemonijsko značenje: Etničke grupe se proglašavaju nosiocima suvereniteta.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava paralelne suverenitete.

Evropsko / internacionalno značenje: Constituent označava sastavni element bez suverenosti.

Posljedice: destabilizacija, diskriminacija

Demokratska upotreba: Suverenitet pripada državi i građanima.

36. FEDERALIZAM (prošireno)

Hegemonijsko značenje: Etnoteritorijalni koncept.

Funkcija u strukturi moći: Jača separatizam.

Evropsko / internacionalno značenje: Funkcionalna decentralizacija vlasti.

Posljedice: fragmentacija sistema

Demokratska upotreba: Regionalizacija po funkciji.

37. UNITARNA DRŽAVA

Hegemonijsko značenje: Predstavlja se kao majorizacija.

Funkcija u strukturi moći: Mobilizacija etničkog straha.

Evropsko / internacionalno značenje: Jedinstven pravni poredak.

Posljedice: pogrešna percepcija standarda

Demokratska upotreba: Jedinstvo uz decentralizaciju.

38. VITALNI NACIONALNI INTERES (prošireno)

Hegemonijsko značenje: Univerzalno pravo veta.

Funkcija u strukturi moći: Blokira odlučivanje.

Evropsko / internacionalno značenje: Veto samo radi zaštite individualnih prava.

Posljedice: paraliza institucija

Demokratska upotreba: Znatno suziti proceduru.

39. PARALELNE STRUKTURE

Hegemonijsko značenje: Institucije izvan ustavnog sistema.

Funkcija u strukturi moći: Podrivaju jedinstvo države.

Evropsko / internacionalno značenje: Nelegitimne i protivustavne.

Posljedice: erozija suvereniteta

Demokratska upotreba: Ukloniti jačanjem institucija.

40. STABILITOKRATIJA

Hegemonijsko značenje: Stabilnost bez demokratije.

Funkcija u strukturi moći: Održava autoritarne elite.

Evropsko / internacionalno značenje: Stabilnost kao rezultat vladavine prava.

Posljedice: stagnacija, slabljenje demokratije

Demokratska upotreba: Stabilnost proizlazi iz institucija.

41. ETNOKRATIJA

Hegemonijsko značenje: Vlast etničke grupe, ne građana.

Funkcija u strukturi moći: Potiskuje individualna prava.

Evropsko / internacionalno značenje: Suprotna demokratskim standardima.

Posljedice: diskriminacija, getoizacija

Demokratska upotreba: Građanski institucionalni model.

42. GRAĐANSKA JEDNAKOST

Hegemonijsko značenje: Prikazuje se kao prijetnja narodima.

Funkcija u strukturi moći: Sprečava ustavnu jednakost.

Evropsko / internacionalno značenje: Temelj ustavne demokratije.

Posljedice: trajna diskriminacija

Demokratska upotreba: Jednaka prava svih građana.

43. GRAĐANSKA NACIJA

Hegemonijsko značenje: Prijetnja identitetima.

Funkcija u strukturi moći: Održava etnopolitičku dominaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Zajednica državljana.

Posljedice: nedostatak kohezije

Demokratska upotreba: Bosanska nacija svih građana.

44. INTERNACIONALNI SUBJEKT SUVERENITETA

Hegemonijsko značenje: Etnosi se predstavljaju kao subjekti.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava uplitanje susjednih država.

Evropsko / internacionalno značenje: Države su subjekti, građani nosioci suvereniteta.

Posljedice: podjela suvereniteta

Demokratska upotreba: BiH kao jedini subjekt.

45. GEOPOLITIČKA INSTRUMENTALIZACIJA

Hegemonijsko značenje: Etničke podjele kao prirodno stanje.

Funkcija u strukturi moći: Omogućava vanjsko upravljanje.

Evropsko / internacionalno značenje: Stabilnost kroz jaku državu.

Posljedice: zavisnost, slabost

Demokratska upotreba: Oslonac na institucije.

46. POLITIČKA APATIJA

Hegemonijsko značenje: Prikazuje se kao osobina građana.

Funkcija u strukturi moći: Održava status quo.

Evropsko / internacionalno značenje: Simptom slabe demokratije.

Posljedice: niska participacija

Demokratska upotreba: Otvoriti institucije.

47. NAUČENA BESPOМОĆNOST

Hegemonijsko značenje: Smatra se pasivnošću.

Funkcija u strukturi moći: Održava osjećaj nemoći.

Evropsko / internacionalno značenje: Posljedica nefunkcionalnih institucija.

Posljedice: povlačenje iz politike

Demokratska upotreba: Obnoviti povjerenje građana.

48. ZAJEDNIČKI ŽIVOT

Hegemonijsko značenje: Potiskuje se pojmom suživot.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava segregaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Temelj demokratske zajednice.

Posljedice: slabljenje kohezije

Demokratska upotreba: Promovisati zajednički život.

49. EVROPSKI STANDARD

Hegemonijsko značenje: Selektivna upotreba.

Funkcija u strukturi moći: Manipulacija značenjem.

Evropsko / internacionalno značenje: Vladavina prava i jednakost.

Posljedice: pogrešne reforme

Demokratska upotreba: Primjena u izvornom značenju.

50. DEMOKRATSKA REPREZENTACIJA

Hegemonijsko značenje: Predstavljanje etničkih grupa.

Funkcija u strukturi moći: Zamjena građanske volje.

Evropsko / internacionalno značenje: Predstavljanje građana.

Posljedice: erozija prava

Demokratska upotreba: Građanska reprezentacija.

51. POLITIČKA REALNOST (prošireno)

Hegemonijsko značenje: Nepromjenjiv etnički poredak.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava blokade.

Evropsko / internacionalno značenje: Definišu je institucije.

Posljedice: slabljenje države

Demokratska upotreba: Realnost kao funkcija institucija.

52. BLOKADA

Hegemonijsko značenje: Legitimno sredstvo.

Funkcija u strukturi moći: Onemogućava većinu.

Evropsko / internacionalno značenje: Protivustavna opstrukcija.

Posljedice: paraliza vlasti

Demokratska upotreba: Veto samo za prava.

53. INSTITUCIONALNI KONTINUITET DRŽAVE

Hegemonijsko značenje: Negira se kontinuitet BiH.

Funkcija u strukturi moći: Slabi legitimitet države.

Evropsko / internacionalno značenje: Potvrđen međunarodni kontinuitet.

Posljedice: iredentizam

Demokratska upotreba: Naglašavati kontinuitet.

54. ETNOTERITORIJALIZAM

Hegemonijsko značenje: Teritorij kao etnički posjed.

Funkcija u strukturi moći: Podržava podjele.

Evropsko / internacionalno značenje: Administrativni prostor države.

Posljedice: konfliktni potencijal

Demokratska upotreba: Depolitizirati teritorij.

55. STABILNOST

Hegemonijsko značenje: Odsustvo sukoba.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava elite.

Evropsko / internacionalno značenje: Funkcionalne institucije.

Posljedice: stagnacija

Demokratska upotreba: Stabilnost kroz institucije.

56. NARATIV O UGROŽENOSTI

Hegemonijsko značenje: Trajna etnička ugroženost.

Funkcija u strukturi moći: Mobilizira strah.

Evropsko / internacionalno značenje: Ugroženost je individualna.

Posljedice: anksioznost, ekstremizam

Demokratska upotreba: Pravna sigurnost.

57. KULTURA SJEĆANJA

Hegemonijsko značenje: Fragmentirani narativi.

Funkcija u strukturi moći: Politička kontrola.

Evropsko / internacionalno značenje: Zajednička faktografska kultura.

Posljedice: stalne napetosti

Demokratska upotreba: Integrativna memorija.

58. MEDIJSKE SFERE

Hegemonijsko značenje: Etnički podijeljeni mediji.

Funkcija u strukturi moći: Reprodukuju propagandu.

Evropsko / internacionalno značenje: Pluralni i profesionalni.

Posljedice: dezinformacije

Demokratska upotreba: Jedinstvena javna sfera.

59. JEDINSTVENA DRŽAVNA VLAST

Hegemonijsko značenje: Prikazuje se kao centralizam.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava fragmentaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Jedinstven ustavni poredak.

Posljedice: slaba država

Demokratska upotreba: Koordinacija institucija.

60. REFORME

Hegemonijsko značenje: Prijetnja identitetima.

Funkcija u strukturi moći: Blokira modernizaciju.

Evropsko / internacionalno značenje: Usklađivanje sa vladavinom prava.

Posljedice: stagnacija

Demokratska upotreba: Uslov demokratizacije.

61. KRŠĆANIN (hegemonijska upotreba)

Hegemonijsko značenje: Termin se koristi u političko-identitetskom, a ne religijskom smislu.

Funkcija u strukturi moći: Kreira moralni monopol i legitimitet viktimizacije.

Evropsko / internacionalno značenje: Religijska kategorija bez političkog statusa.

Posljedice: produbljivanje etno-konfesionalnih podjela

Demokratska upotreba: Jasno odvajati religijski identitet od političkih kategorija.

62. MUSLIMAN (hegemonijska upotreba)

Hegemonijsko značenje: Politički instrument homogenizacije biračkog tijela.

Funkcija u strukturi moći: Opravdava etnoteritorijalne zahtjeve.

Evropsko / internacionalno značenje: Religija je privatna, a ne politička kategorija.

Posljedice: islamofobni narativi

Demokratska upotreba: Religijske kategorije depolitizirati.

63. SARAJEVO / SARAJEVSKA KOTLINA

Hegemonijsko značenje: Kodni termin delegitimacije glavnog grada.

Funkcija u strukturi moći: Slabljenje državnih institucija.

Evropsko / internacionalno značenje: Glavni grad predstavlja cijelu državu.

Posljedice: retorika anti-državnosti

Demokratska upotreba: Sarajevo kao centar državnih institucija.

64. LEGITIMNO PREDSTAVLJANJE (prošireni koncept)

Hegemonijsko značenje: Predstavnik može predstavljati samo „svoj narod“.

Funkcija u strukturi moći: Stvara etničku oligarhiju.

Evropsko / internacionalno značenje: Legitimnost proizlazi iz građana.

Posljedice: blokada i diskriminacija

Demokratska upotreba: Predstavnik je izabrani građanin.

65. „ZAJEDNIČKE INSTITUCIJE BIH“ (pogrešna sintagma)

Hegemonijsko značenje: Sugeriše da institucije BiH nisu državne.

Funkcija u strukturi moći: Osporavanje suvereniteta države.

Evropsko / internacionalno značenje: Institucije BiH su jedine državne institucije.

Posljedice: slabljenje državnog identiteta

Demokratska upotreba: Koristiti termin institucije Bosne i Hercegovine.

66. SASTAVLJENA / SASTOJI SE OD (daytonska manipulacija)

Hegemonijsko značenje: Formulacija implicira suverenost entiteta.

Funkcija u strukturi moći: Otvara prostor za secesionizam.

Evropsko / internacionalno značenje: Ustav koristi formulaciju ‘sastoji se od’.

Posljedice: pogrešna interpretacija ustava

Demokratska upotreba: Dosljedno koristiti ustavnu formulaciju.

67. KRŠĆANSKA MANJINA (politički konstrukt)

Hegemonijsko značenje: Viktimizacijski politički konstrukt.

Funkcija u strukturi moći: Služi međunarodnom lobiranju.

Evropsko / internacionalno značenje: Manjinska zaštita znači individualna prava.

Posljedice: konfesionalne tenzije

Demokratska upotreba: Govoriti o vjerskim zajednicama.

68. NARATIV O PROGONU

Hegemonijsko značenje: Narativ homogenizacije grupe.

Funkcija u strukturi moći: Relativizira agresiju i zločine.

Evropsko / internacionalno značenje: Činjenična i sudski utvrđena interpretacija.

Posljedice: revizionizam

Demokratska upotreba: Temeljiti na presudama međunarodnih sudova.

69. BOSANSTVO (politički identitet)

Hegemonijsko značenje: Osporava se kao prijetnja etničkom identitetu.

Funkcija u strukturi moći: Blokira građanski identitet.

Evropsko / internacionalno značenje: Politički identitet je državljanstvo.

Posljedice: fragmentacija identiteta

Demokratska upotreba: Bosanstvo kao zajednički identitet.

70. INTERNACIONALNA AGRESIJA

Hegemonijsko značenje: Zamjenjuje se terminima građanski rat.

Funkcija u strukturi moći: Relativizacija presuda ICTY/ICJ.

Evropsko / internacionalno značenje: Pravno i činjenično definirana agresija.

Posljedice: revizionizam

Demokratska upotreba: Koristiti termin internacionalna agresija.

71. MEDIJSKI HEGEMONIZAM

Hegemonijsko značenje: Mediji produžavaju etnopolitičke narative.

Funkcija u strukturi moći: Stvaranje paralelnih realnosti.

Evropsko / internacionalno značenje: Nezavisni i javni mediji.

Posljedice: erozija povjerenja

Demokratska upotreba: Profesionalni standardi i javni interes

72. ETNIČKO ČIŠĆENJE / ETNIČKI PROGON

Hegemonijsko značenje: Eufemistički termin kojim se nasilno uklanjanje etnički ili vjerski označenog stanovništva prikazuje kao tehnički ili administrativni proces.

Funkcija u strukturi moći: Normalizira ekstremno nasilje, depersonalizira žrtve i suspendira moralnu i pravnu odgovornost počinilaca.

Evropsko / internacionalno značenje: Prisilno premještanje i progon civilnog stanovništva predstavljaju ratni zločin i zločin protiv čovječnosti u okviru internacionalnog prava.

Posljedice: simboličko nasilje, legitimizacija zločina, revizionizam

Demokratska upotreba: Koristiti termin ETNIČKI PROGON koji imenuje čin, odgovornost i namjeru.

73. ŽRTVA RATNOG ZLOČINA I GENOCIDA

Hegemonijsko značenje: Upotreba izraza „poginuo“ umjesto „ubijen“ uvodi semantiku slučajnosti i briše odgovornost počinitelja.

Funkcija u strukturi moći: Depersonalizira žrtvu i razvodnjava prirodu zločina.

Evropsko / internacionalno značenje: Žrtva ratnog zločina i genocida je osoba nad kojom je izvršeno namjerno, ciljano i organizirano nasilje, u suprotnosti s normama internacionalnog humanitarnog prava.

Posljedice: eufemizacija zločina, gubitak istine, moralna relativizacija

Demokratska upotreba: Dosljedno koristiti izraz „ubijena žrtva“ i insistirati na agensu i odgovornosti.

74. BOSANSKI (prefiks)

Hegemonijsko značenje: Sistematsko uklanjanje prefiksa „bosanski“ kao navodno neutralna administrativna odluka.

Funkcija u strukturi moći: Diskurzivna eksproprijacija prostora i brisanje historijskog kontinuiteta.

Evropsko / internacionalno značenje: Toponimi su dio kulturnog, pravnog i identitetskog kontinuiteta suverene države u međunarodnom poretku država.

Posljedice: memorijsko nasilje, obeshrabrivanje povratka, normalizacija etničke homogenosti

Demokratska upotreba: Insistirati na povratu prefiksa „bosanski“ i predratnih naziva.

75. „MEĐUNARODNI PROTEKTORAT“ (diskreditacijska upotreba)

Hegemonijsko značenje: Termin se koristi za delegitimiranje uloge internacionalnih institucija i mehanizama u Bosni i Hercegovini.

Funkcija u strukturi moći: Slabljenje institucionalne zaštite države i jačanje etnopolitičke autonomije.

Evropsko / internacionalno značenje: Internacionalno prisustvo ima mandat očuvanja mira, prava i ustavnog poretka suverene države.

Posljedice: erozija povjerenja u institucije, jačanje separatističkih narativa

Demokratska upotreba: Precizno razlikovati internacionalni nadzor od suvereniteta države.

76. REZOLUCIJA GS UN O SREBRENICI (2024) – DISKURZIVNA FUNKCIJA

Hegemonijsko značenje: Pokušaji relativizacije ili svođenja rezolucije na simbolički čin bez efekta.

Funkcija u strukturi moći: Suprotstavljanje normativnom autoritetu Ujedinjenih nacija i očuvanje revizionističkih narativa.

Evropsko / internacionalno značenje: Rezolucija predstavlja internacionalni konsenzus država članica UN-a o činjenicama genocida i normativni okvir odgovornosti.

Posljedice: politički revizionizam, nastavak hegemonijskog diskursa

Demokratska upotreba: Koristiti rezoluciju kao pravni, politički i diplomatski alat u okviru internacionalnog poretka država.

The post GLOSAR RAZLIKOVNIH POJMOVA HEGEMONIJSKOG I EVROPSKOG POLITIČKOG JEZIKA NA BALKANU I BOSNI appeared first on Krug99.

Demokratija je poput nuklearne energije

Internacionalna zajednica, vjerovatno, neće dopustiti povratak BiH-e na ustav Republike BiH-e (1990.), bez obzira što je vlast RS-e odlukama Parlamentarne skupštine RS-e (12. 3. 2025.) odustala od njegove dalje implementacije. Posebnu privrženost očuvanja okvira Daytonskog Ustava BiH-e manifestiraju SAD, jer smatraju svojom zaslugom njegovo zaustavljanje rata u BiH-i. Zbog toga, jedino što je realno moguće učiniti, za šta postoji široka spremnost, jeste izmjene aktuelnog ustava BiH-e. Politika vlasti RS-e dovela je u pitanje njegovu dalju implementaciju, i presude Evropskog suda za ljudska prava o njegovoj nesaglasnosti s Evropskom poveljom o ljudskim pravima, permanentna politička kriza u zemlji povezana s Daytonskim Ustavom BiH-e.

Izmjene Ustava BiH-e mogu biti različitog dometa, što zavisi od stavova svih učesnika u njegovoj izmjene. Međutim, da bi izmjene Ustava BiH-e imale kakav takav smisao nužno je promijeniti njegove ključne postulate: (a) etnički osnov administrativno političkog uređenja države; (b) obim i način postizanja međuetničkog konsenzusa; (c) izbaciti ili strogo regulisati pitanja upotrebe etničkog veta; (d) ukinuti entitetsk veto, obezbijediti pravni suverenitet države na cijeloj njenoj teritoriji; (e) promjeniti izborni zakon tako da svi građani imaju ista i jednaka prava glasa; (f) obezbijediti izborni legitimitet Parlamenta BiH-e i Predsjedništva BiH-e od svih građana na cijeloj teritoriji države.  

Zašto je reforma ustavnih principa Daytonskog ustava BiH-e nužna? Zato što (1) aktualni ustavni principi proizvode permanentnu političku i sveukupnu društvenu krizu i (2) zato što važeći ustavni postulati Daytonskog ustava BiH-e vode njenom teritorijalnom raspadu. Ova dva razloga, posebno ovaj drugi, je proizvod ratnih ideologija i dostignuća udruženih zločinačkih poduhvata Srbije i Hrvatske prema Republici Bosni i Hercegovini.

Daytonski Ustav BiH-e je destrukcija tradicije njene političke historije izvedena na održanju i produbljenju međuetničke distance, podjele i sukoba u BiH-i proizvedeni agresijoim Srbije i Hrvatske na Bosnu (1992-1995.). Prvi put, u višestoljetnoj historiji BiH-e izvršena je njena administrativa podjela na etničkom principu. Bosna i Hercegovina je kroz svoju višestoljetnu historiju uvijek bila decentralizirana po geografskim i privrednim karakteristikama, ali nikada nije bila, osim u ratnim vremenima pod uticajima izvana, dijeljena po kulturno-političkim, kolokvijalno kazano, etničkim principima. Zbog toga je dejtonski ustav BiH-e politička, pravna, historijska destrukcija njene višestoljetne političke historije. Njegov jedini rezultat je uspostava nepravednog mira. Brojne su negativne posljedice Daytonskog ustava BiH-e.  

(1) Daytonski ustav BiH ukinuo je Ustav Republike BiH (1990.) i njen dotadašnji građanski republikanski oblik uređenja;

(2) suspendirao  je građanski Referenduma proveden (1992.) na cijeloj državnoj teritoriji po internacionalnoj preporuci i uz internacionalno priznanje;

(3) ukinuo je legalne simbole Republike Bosne i Hercegovine s kojima je bila internacionalno priznata i postala članica UN-a; političkim nasiljem suspendirao je  grb, zastavu i himnu Republike BiH-e.

(4) uveo je ratni etnopolitički oblik uređenja BiH-e koji proizvodi njenu permanentnu političku i društvenu krizu;

(5) stvorio je svojevrsnu neokolonijalnu državu Srbije i Hrvatske;

(6) na osnovu prava Srbije i Hrvatske na specijalne političke odnose s administrativno političkim entitetima BiH-e, Daytonski ustav BiH uveo je novi oblik njenog historijskog političkog postojanja; BiH-a je postala njihov kondominijum, svojevrsna zajednička kolonija, kolonizirana država s visokim stupnjem autonomije;

(7) u BiH-i uveden je etnički politički sistem na paritetnom principu na račun proporcionalnog političkog principa. Paritetni etno-politički princip, s jedne strane, izjednačava nejednakosti, kvantitativno nejednake etničke zajednice, a s druge strane, ukida demokratski politički standard vladavine demokratske većine. Rezultat primjene etničkog pariteta je građanska diskriminacija Bošnjaka, njihova pravno političku nejednakost.

(8) Srbija i Hrvatska na osnovu specijalnih odnosa sa entitetima BiH, u suštini, uspostavljaju i imaju specijalne odnose s dva konstituentna naroda u BiH-i, s Bosanskim Srbima i Bosanskim Hrvatima, kao “svojim narodima u BiH”; time Srbija i Hrvatska, kao etničke nacije, faktički, Bosanske Srbe i Bosanske Hrvate, dva konstituentna naroda u BiH-i, tretiraju svojim nacionalnim manjinama; to znači, dva ustavno konstituentna naroda u BiH-i su u isto vrijeme narodi u BiH-i i nacionalne manjine Srbije i Hrvatske u BiH-i; 

(9) multietnička Republika srpska, jedan od dva entiteta u BiH-i, koji je nastao etničkim čišćenjem i genocidom, legaliziran Daytonskim sporazumom, u postdejtonskoj Bosni, transformisao se, faktički, u monoetnički politički entitet Bosanskih Srba;

(10) u Daytonskom ustavnom periodu, od 1995. do danas, na polovini teritorije Republike BiH-e, preciznije na 49%, njene teritorije, stvoren je, etnički srpski entitet, uz bosanskohercegovačku i internacionalnu asistenciju, nasuprot demografskoj činjenici da je na cijeloj teritoriji Republike BiH, prije agresije na BiH-u (1992-1995.), od ukupnog broja stanovnika BiH-e, Bosanskih Srba bilo 36%. Aktuelno rukovodstvo RS-e, njena vlast, zahtijeva razgovore s vlastima FBiH o odcjepljenju 49% teritorije BiH-e i prisajedinjenje Srbiji;

(11) “Hrvatski narod kao cjelina”, Hrvati u Hrvatskoj zajedno s Bosanskim Hrvatima, Hrvati kao “etnički jedinstven  narod”, ima dvije države, Hrvatsku i BiH-u. Hrvati kao “etnički jedinstven narod” je suveren u dvijema državama. Ista situacija je i sa Srbima kao “etnički jedinstvenim narodom”; Srbi i Hrvati “kao etnički jedinstveni narodi” u dvijema državama su u političkom smislu dvije, odnosno dvojne nacije;

(12) Bošnjaci muslimani imaju jednu državu zajedno s dvije dvojne nacije. BiH-a je, na osnovu i zbog toga, kako Bošnjačka tako i Srbijansko srpska, odnosno i Hrvatsko hrvatska;

(13) Daytonski ustav BiH-e dao je dvojni politički status Bosanskim Srbima i Bosanskim Hrvatima. Oni su, s jedne strane, konstituentni narodi BiH-e, a  s druge strane, oni su nacionalne manjine kao dijelovi “jedinstvenog srpskog naroda”, odnosno “jedinstvenog hrvatskog naroda”; kao dijelovi srpskog, odnosno hrvatskog naroda susjednih država, “svojih tzv. matičnih država”, predstavljaju nacionalne manjine Srbije i Hrvatske u BiH-i. Oni imaju jedinstvenu nacionalnu političku dihotomiju. Ona je posljedica, s jedne strane, etničkog određenja srbijanske i hrvatske države, a s druge strane, njihovog, u BiH-i, nametnutog etničkog određenja nacije;

(14) da bi se obezbijedila i održala neokolonijalna uprava Srbije i Hrvatske u BiH-i uvedeno je tzv. međuetničko i međuentitetsko veto kao mehanizam blokade institucija i organa vlasti države BiH-e i suspendirana kako društvena demokratija tako i demokratski, većinski, oblik odlučivanja državnih organa i institucija vlasti. U cijelom slobodnom demokratskom svijetu organi vlasti funkcioniraju na principu većinskog odlučivanja njegovih članova, a društvo funkcionira na principu demokratije većine. Samo u Bosni i Hercegovini manjinski sastav državnih organa vlasti i institucija upravlja i vlada nad njegovim većinskim sastavom; samo u Bosni i Hercegovini demografska manjina vlada demografskom većinom; Bosanski Srbi i Bosanski Hrvati, kao demografska manjina zajedno, upravljaju kao da su demografska većina;

(15) Daytonski ustav BiH-e uveo je etničku i administrativno entitetsku podjelu države kakva nije postojala nikada u historiji Bosne i Hercegovine, na osnovu čega se može kazati da je proizveo historijski politički zločin nad njom. Etničko-administrativna podjela BiH-e je, ne samo posljedica, već i osnov uspostave i implementacije srpsko-hrvatske kontrole vlasti u BiH-i i predstavlja mirnodopski nastavak politike njihovih, srpsko-hrvatskih, ratnih udruženih zločinačkih poduhvata (1992-1995.);

(16) samo BiH-i je onemogućeno i zabranjeno građansko političko uređenje.

Neki politički moćnici Svijeta smatraju da su građanska i institucionalna demokratija, kao historijski politički ideali uređenja njihovih društva i države, opasnost i šteta po BiH-u, iako znaju i kažu da je sveukupni društveni razvoj njihovih država posljedica njene društvene, institucionalne i građanske demokracije. Oni potvrđuju djelom da ono što je dozvoljeno Bogovima nije Ljudima, ono što je dobro njihovih država nije dostupno, čak nije ni dobro za BiH-u. Na demokratiju kao opće društveno dobro, individualnu i kolektivnu jednakost i ravnopravnost, nemaju pravo svi narodi ni svi ljudi kao pojedinci, kao što nemaju pravo svi narodi na nuklearnu energiju. Demokratija je slična nuklearnoj energiji. Dobrotvorna je kada je u posjedu jednih, ali kada su u posjedu drugih tada su opasnost. Nisu svi narodi ni ljudi niti za ista opća politička dobra, kakvo je demokratija, niti su za opća naučna dobra, kakvo je nuklearna energija!       

The post Halilović: Demokratija je poput nuklearne energije appeared first on Krug99.

Članovi Predsjedništva Bosne i Hercegovine ni Predsjedništvo BiH nemaju izborni legitimitet svih građana ni cijele teritorije države BiH

Uvod

Biračko pravo se smatra jednim od osnovnih subjektivnih individualnih prava u grupi političkih sloboda i prava, s jedne, i javna funkcija građana, s druge strane.  Ono konstituira i izražava odnos države i pojedinca kao političkog subjekta i obrnuto. Kroz prizmu biračkog prava sagledava se suština političke reprezentacije građana kao i predstavljanja legitimiteta i demokratije uopće.

Biračko pravo je danas jedna vrsta prirodnog prava. Pripada svakom pojedincu. Ono je jedinstvena vrsta zaštite lične slobode individue, građanina, ali i indikator izbornog legitimiteta vlasti na direktnim izborima. Bez biračkog prava, pojedinac je rob vlasti, a ne slobodan građanin. Svaki pojedinac, samim tim što je član suverenog naroda mora imati biračko pravo. Biračko pravo je veza između pojedinaca kao načina postojanja naroda i izabranih političkih dužnosnika, vlasti, države. Biračko pravo je osnov odgovornost vlasti prema biračima, ali i pokazatelj statusa pojedinca i naroda u njoj. 

Bosna i Hercegovina nema opšte i jednako pravo glasa, već cenzurirano/ograničeno pravo glasa. Historijski oblici cenzuriranog/ograničenog prava glasa bili su: spolni cenzus, rasni cenzus, etnički i vjerski cenzus, imovinski cenzus, obrazovni cenzus itd. Nijedna država Evrope, osim BiH, nema više nijedan od navedenih oblika cenzuriranog/ograničenog biračkog prava. Za razliku od svih njih, Bosna i Hercegovina ima direktno etnički i indirektno vjerski cenzurirano/ograničeno biračko pravo, što je dokazao Evropski sud za ljudska prava u šest presuda protiv Bosne i Hercegovine (Sejdić-Finci, Ilijaz Polav, Svetozar Pudarić, Azra Zornić, Slaven Kovačević). Neposredna posljedica etničkog i vjerskog biračkog cenzusa u izboru Predsjedništva Bosne i Hercegovine je njegova nelegitimnost i nelegitimnost njegovih članova na cijeloj teritoriji i od svih građana BiH u njihovom predstavljanju i zastupanju.

          Antičko roblje, građani Bosne, demokratski svijet danas

 Značajno mjesto u postojanju države kao umne ljudske tvorevine zauzima i ima biračko pravo, posebno za njen demokratski ili nedemokratski status. U današnjoj Evropi je neprikosnoveno opće i jednako biračko pravo. To je njen pravni i politički standard, fundamentalni građanski osnov i demokratsko načelo. Demokratska i legitimna vlast uspostavlja se putem građanskih općih izbora.

Opće biračko pravo znači da svi državljani, osim onih kojima je izrečena sudska zabrana prava glasa, imaju pravo birati i biti birani, bez obzira na njihova posebna obilježja, spol, rasu, vjeru, etničku pripadnost, društveno porijeklo, status, imovinu, obrazovanje, pogled na svijet itd. Opće biračko pravo u Evropi je dobilo status građanstva i postalo općeprihvatljivo i općevažeće ukidanjem cenzusnog biračkog prava.

Cenzusno biračko pravo je pravno i politički ograničavajuće aktivno i pasivno biračko pravo ljudima kolektiviteta, građanima, po nekom kriteriju, spolu, etničkoj pripadnosti, vjeri, porijeklu, imovinskom statusu, obrazovanju itd. Opće biračko pravo postala je politička praksa svijeta demokratskim razvojem Zapada.

1. U antičko doba robovi nisu imali pravo glasa, nisu mogli glasati, niti su mogli biti izglasani, izabrani. Smatrani su životinjama koje govore, rođeni su da služe kao što su njihovi gospodari rođeni da gospodare. Smatralo se da je prirodni rob lišen viših funkcija duše čije posjedovanje je pretpostavka mogućnosti da vrši bilo kakve poslove koji rezultiraju višim dobrom, dobrom za većinu ili sve sve ljude u složenoj zajednici kakva je država-polis. “Prirodni rob nije odrastao čovjek, iako može imati tijelo odraslog”. Društveno pravedno je ono što je “prirodno” pravilno, a prirodno pravilno, u pogledu roba, je da bude i društveni rob. Pod Pravednošću se podrazumijevalo neizjednačavanje nejednakog, na bilo koji način, u bilo čemu, a posebno ne u državnim poslovima. Prirodno nejednaki su prirodni robovi i prirodni gospodari. Oni ni u čemu ne mogu biti jednaki, pa ni u pogledu prava glasa. U antičko doba, pravednost kao političko dobro znači jednakost za jednake, odnosno nejednakost za nejednake.

Antičko cenzusko/ograničeno biračko pravo glasa, nastavljeno je u srednjem vijeku, ali s novim oblicima i sadržajima političkog cenzusa. U njemu je ukinuto robovsko cunzusko biračko pravo, ali su uvedena nova ograničenja izbornog biračkog prava uslovljena imovinom, porijeklom, spolom, obrazovanjem, pismenošću itd. Da bi imao biračko pravo, građanin je morao biti u kategoriji koja plaća određen iznos poreza. Pored cenzusa imućnosti, biračko pravo je zavisilo i o nečijem nivou obrazovanja, spolu, zanimanju itd.

2. U BiH ustavno-pravno vlada etničko-vjerski politički cenzus biračkog prava. Historijski posmatrano, on je ostatak nedemokratske prošlosti Zapada, svjedok demokratske zaostalosti BiH, izvor ustavno-pravne nejednakosti i diskriminacije njenih građana, pojedinaca, uzrok permanentne političke nestabilnosti, zarobljenosti države i društva, negativnog političkog eksepcoinalizma, prepoznatljivosti i ekskluziviteta zapadne države (BiH) u Evropi. Etničko-vjerski politički cenzus biračkog prava u BiH čini od nje državu slučaj u Evropi. Zbog njega Bosna nema opće biračko pravo.

3. Historijskim razvojem demokratije politički cenzusi biračkog prava su postupno ukidani proširenjem biračkih prava na šire društvene slojeve dok se nije došlo do općeg jenakog biračkog prava za sve građane. Postupno historijsko proširenje biračkog prava značilo je uvođenje novih društvenih slojeva građana u politički život. Građani izuzeti iz biračkog prava su ekskomunicirani iz javnog političkog života. Historijski razvoj demokratije odvijao se kao proširenje društvene strukture biračkog prava, proširenje kategorija stanovništva u javni politički život koji se tiće svih ljudi.

a) U suvremenim demokratskim sistemima opće biračko pravo se zakonski ograničava samo formalnim državljanstvom, prebivalištem, dobnom granicom, duševnim zdravljem i građanskom čašću pojedinca, te upisom u birački popis kao dokument koji je pravno-tehnička pretpostavka korištenja biračkoga prava.

b) Pasivno biračko pravo je nerijetko dodatno zakonski uslovljeno višom dobnom granicom za izbor na značajne političke položaje, npr. za predsjednika države, ili zbog nespojivosti pristupa na neke položaje povezane s obavljanjem vojnih, policijskih, sudačkih ili nekih drugih javnih poslova. To su poznata načela  nekompatibilnosti i neelidgibilnosti.

c) Jednako biračko pravo podrazumijeva da svi građani imaju jednako pravo glasa, jedan čovjek, jedan glas, i da svaki glas ima jednaku vrijednost, jedan glas, jedna vrijednost. Nastalo je nakon ukidanja pluralnoga prava, koje je historijski bilo vezano uz cenzusno biračko pravo, a izražavalo se u glasovnom diferenciranju biračkoga tijela tako što su nekim njegovim dijelovima davana dodatna prava glasa.

d) Direktno biračko pravo znači da birači direktno biraju svoje predstavnike te isključuje posrednike, izbornike, i posredničke gremije, izbornička tijela, između birača i njihovih predstavnika.

         Izborni građanski i teritorijalni nelegitimitet članova Predsjedništva BiH, odnosno Predsjedništvo BiH

1. Tužba Slaven Kovačević protiv BiH je protiv etničko-vjerskog cenzusnog/ograničenog biračkog prava građana BiH prilikom izbora dva organa vlasti države BiH: Predsjedništva BiH i Doma naroda Parlamentarne skupštine BiH. Predmet ovog osvrta je izbor i popuna Predsjedništva BiH.

Izbor članova Predsjedništva BiH vrši se neposredno prostom metodom popune. Predsjedništvo BiH je obavezno etnički tročlano, Bošnjak, Srbin, Hrvat. Biraju ga dvije izborne jedinice, FBiH i Rs. Šta to znači, teorijski i praktično politički?

A) Članovi Predsjedništva BiH biraju se na zasebnim listama za Federaciju Bosne i Hercegovine i Republiku srpsku. Dva člana Predsjedništva, jedan Bošnjak i jedan Hrvat, se biraju iz Federacije BiH i jedan član, Srbin, bira se iz Republike srpske. Birači iz spiska birača u Federaciji BiH mogu  birati jednog, Bošnjaka ili  Hrvata, ne mogu oba; svi birači sa spiska birača u Republici srpskoj, Bošnjaci, Srbi i Hrvati, mogu glasati za jednog Srbina člana Predsjedništva BiH; iz Republike srpske ne može biti biran član Predsjedništva BiH Hrvat ili Bošnjak, kao što ni iz Federacije BiH ne može biti biran Srbin. Za člana Predsjedništva BiH ne mogu biti birani građani BiH koji se etnički ne izjašnjavaju kao Bošnjak, Srbin, Hrvat. Za članove Predsjedništva BiH, izabrani su oni kandidati, kako iz FBiH tako i iz Rs, koji dobiju najviši broj glasova iz svojih izbornih jedinica, bez obzira na to prelazi li ili ne dobijeni broj glasova 50% od broja izišlih na izbor. Sta znači, teorijski i praktično, na dejtonskom ustavu zasnovan, izbor i popuna članova Predsjedništva BiH?

B) Prema aktuelnom, postdejtonskom izbornom zakonu, BiH nema ni aktivno ni pasivno opće jednako, već etnićki ograničeno biračko pravo. Za nju ne važi Evropska povelja o ljudskim pravima. Ona je, u tom pogledu, u srednjovjekovno doba cenzusnog biračkog prava, a ne u savremenom zapadnoevropskom dobu, što su dokazale i potvrdile sve dosadašnje presude Evropskog suda za ljudska prava (Sejdić-Finci, Svetozar Pudarić, Ilijaz Pilav, Azra Zornić, Slaven Kovačević).   

C) Po važećem, dejtonskom, biračkom pravu, izbor i popuna Predsjedništva BiH, Predsjedništvo kao i njegovi članovi pojedinačno, nemaju izborni legitimitet svih građana BiH, a time nemaju ni legitimitet političkog predstavljanja i zastupanja svih građana BiH. Članove Predsjedništva BiH iz FBiH ne glasaju građani s prostora Rs, kao i obrnuto. To znači, članovi Predsjedništva BiH, iz jednog entiteta nemaju izborni legitimitet građana drugog entiteta. S druge strane, članove Predsjedništva BiH ne bira jedna izborna teritorijalna jedinicu, država, već dvije izborne teritorijalne jedinice, FBiH i Rs. To znači, članovi Predsjedništva BiH, a time i Predsjedništvo BiH, nemaju teritorijalni legitimitet cijele države.

D) Članovi Predsjedništva BiH sa teritorije FBiH su oktroirani građanima Rs i obrnuto, član Predsjedništva BiH iz Rs oktroiran je građanima FBiH. Izbor članova Predsjedništva koji se biraju u FBiH ne zavisi od izbora građana Rs, niti obrnuto. Građani Rs moraju prihvatiti kao članove Predsjedništva izabrane na izboru u FBiH, kao i obrnuto, građani iz FBiH moraju prihvatiti člana Predsjedništva izabran na izborima u Rs. Na osnovu izbornog legitimiteta građana jednog entiteta pripisuje im se i pridodaje izborni legitimitet drugog entiteta.

E) Ne postoji nikakva, direktna niti indirektna, izborna, međubiračka veza između člana Predsjedništva BiH iz Republike srpske i birača građana Federacije BiH, i obrnuto. Članovi Predsjedništva BiH nemaju jedno, jedinstveno izborno tijelo. Međutim, oni nakon izbora i preuzimanja dužnosti, u svom svakodnevnom radu, odlučuju jedinstveno. Njihove odluke važe za cijeli prostor BiH, za FBiH i Rs i za sve građane BiH, jer su članovi jedinstvenog državnog organa vlasti.

F) Etničko-entitetska cenzusno izborna diskriminacija, nemogućnost, građana BiH da glasaju sve (svoje) članove Predsjedništva BiH uslovljava: (a) izbornu nelegitimnost Predsjedništva BiH da predstavlja i zastupa cijelu teritoriju i sve građane države BiH; (b) izbornu nelegitimnost članova Predsjedništva BiH, pojedinačno, da predstavljaju i zastupaju sve građane i cijelu teritoriju države BiH. Drugačije kazano, entitetsko-etničko cenzusno izborno biračko pravo u Bosni i Hercegovinidovodi u pitanje  legitimitet i političko predstavljanje svih građana i cijele teritorije države BiH kako članova Predsjedništva BiH pojedinačno tako i Predsjedništvo BiH kao cjelinu, kao Jedno. 

Budući da je Predsjedništvo BiH, ne samo najviši državni politički organ čije odluke važe na teritoriji cijele države, koje reprezentiraju i odnose se na sve građane BiH i cijelu BiH, uslov njegove reprezentativnosti i predstavljanja je da njegove članove biraju svi građani BiH kao jedne izborne jedinice.

            Šta rješava implementacija Presude ESLJP Slaven Kovačević protiv BiH?

Slaven Kovačević, apelant pred Evropskim sudom za ljudska prava, kao građanin BiH, sa prebivalištem u FBiH, zahtijeva da on i svi ostali građani BiH imaju zakonsku izbornu mogućnost da glasaju za sve članove Predsjedništva BiH, da člana Predsjedništva BiH iz Rs biraju i glasači iz FBiH i da glasači iz Rs biraju i članove Predsjedništva BiH iz FBiH.

Imlementacijom prvostepene presude Evropskog suda za ljudska prava Slaven Kovačević protiv BiH ne mijenja se samo izborni legitimitet članova Predsjedništva BiH pojedinačno, već se bitno mijenja karakter odnosa Predsjedništva BiH, kao i njegovih članova pojedinačno, kako u pogledu legitimnog zastupanja i predstavljanja građana BiH i obrnuto, tako i u (njihovom) predstavljanju i zastupanju teritorijalnog jedinstva i suvereniteta države BiH.

Presuda Evropskog suda predviđa da svi građani države BiH, koji imaju pravo glasa, glasaju za sve članove Predsjedništva BiH. Tako, na taj način, svi članovi Predsjedništva BiH postaju izabrani predstavnici svih građana BiH, svi ponaosob stiču izbornu legitimnost svih građana BiH s biračkim pravom na cijeloj državnoj teritoriji BiH, i svako od njih predstavlja i zastupa  cijelu teritoriju države BiH.

Slaven Kovačević i Evropski sud u Strasbourgu u prvostepenoj presudi izražavaju savremeno, jedino moguće, demokratsko političko stanovište: (a) Predsjedništvo BiH je izborno i politički Jedan jedinstven organ vlasti cijele BiH; (b) sve članove Predsjedništva BiH biraju svi građani države BiH s pravom glasa; (c) svaki član Predsjedništva BiH predstavlja sve građane u BiH i cijelu državnu teritoriju BiH; (d) svi građani sa cijelog prostora BiH prenose svoj suverenitet na svakog člana Predsjedništva i Predsjedništvo u cjelini; (e) članovi Predsjedništva BiH i Predsjedništvo BiH su odgovorni svim građanima na cijelom prostoru države; (f) država je Jedno i svi građani, cio narod, je politički Jedno, bez obzira na međusobne kolektivističke i druge razlike; (g) svaki građanin je potpuno suveren i jednakopravan, u svakom smislu, na svakoj stopi državne teritorije; (h) na osnovu općeg i jednakog izbornog biračkog prava, svaki građanin ima jednaka ustavna politička prava i obaveze u svemu, kako u izgradnji tako i u odbrani BiH.

U svim državama na svijetu gdje se predsjednik direktno bira na izborima svi građani glasaju. Takav je slučaj i u okruženju, Srbija, Crna Gora, Makedonija, Kosovo, Hrvatska. Izborni legitimitet svakog člana Predsjedništva BiH je nužan uslov/uvjet odlučivanja Predsjedništva o bilo kojem pitanju iz njegove nadležnosti, jer se njegove odluke odnose i tiču svih građana i cijele teritorije države Bosne i Hercegovine.

Na samom kraju, žalosno je konstatirati da bosansko društvo i država nisu još, u XXI-om stoljeću, ostvarili dostignuća i ciljeve Francuske revolucije (1789.), njenu Deklaraciju o pravima čovjeka i građanina, ukidanje etničko-vjerskog izbornog cenzusa, uspostavu građanske jednakosti i ravnopravnosti, eliminaciju srednjovjekovnih političkih podjela među građanima države.

The post Članovi Predsjedništva Bosne i Hercegovine ni Predsjedništvo BiH nemaju izborni legitimitet svih građana appeared first on Krug99.

Pored toga izdato je i 21 javno saopštenje, upućeno 7 otvorenih pisama i obraćanja relevantnim internacionalnim institucijama, a i 24 Objave iz Sarajeva – sukuse sesija na engleskom jeziku – na preko 800 relevantnih adresa u inostranstvu. 

Treba pomenuti veliki broj istupa naših članova u javnom prostoru  od medija, promocija knjiga, konferencija do svečanih akademija i konferencija.

U izdanju Kruga 99 izišla iz štampe knjiga Od čuda bosanskog otpora agresiji do bosanskog novog Ustava (Prilog naučnom dijalogu), autora Husnije Sejdinovića i Faika Lušije.

Smanjen je broj uvodničara iz inostranstva na 5 sesija, zbog nedostatka sredstava za prevođenje na bosanski jezik. Inostrani članovi, međutim, bili su aktivno uključeni na svakoj sesiji.

U protekloj godini pristupilo je Krugu 99 jedanaest novih članova.

Javni protesti u našoj organizaciji su bili masovnijeg karaktera, ali i neadekvatni objektivnoj potrebi za mobilizaciju i nasušnu potrebu veće glasnosti građanske javnosti u kontekstu političke krize i sigurnosnih izazova za mir u BiH i regiji. Nisu istraženi uzroci pasivnosti i nezainteresovanosti građana za slobodnim ličnim i javnim političkim i društvenim angažmanom. Tome svakako doprinosi manipulativni politički populizam koji stvara nesigurnost i nedoumice građana pred onim „šta se iza brda valja“, koliko i narcisoidni bijeg većine intelektualaca od svake organizovane djelatnosti i javne manifestacije.

Većina naših sesija bila je u znaku otpora etno-nacionalizmu i traganju za političkim i teorijskim oblikovanjem modela na evropskim liberalno-demokratskim vrijednostima za modernu evropsku Bosnu i Hercegovinu. Bez obzira na sile otpora i dominaciju postojećih etničkih oligarhija koji stiču i crpe moć iz oktroisanog dejtonskog ustava donesenog pod prisilom genocida i udruženih zločinačkih poduhvata. I politiku status quo-a dijela internacionalne zajednice, modela koji polazi od nepromjenjivosti postojećeg političkog uređenja, stabilokratije pod svaku cijenu i činjenja ustupaka nasilnicima nad ljudskim pravima i građanskim slobodama.

 Posebnu pažnju smo posvetili predmetu „Kovačević“ koji se vodi pred Evropskim sudom za ljudska prava što je i izraz našeg kolektivnog stava. Kritike koje smo upućivali aktualnim vlastima bile su opravdane. Posebno prema onim koje se deklarativno smatraju građanskom političkom opcijom, koje su svojim ne/činjenjem omogućili  da  pred Evropski sud za ljuska prava dođu u jednostranačkom sastavu koji je branio interese samo postojećeg, nemogućeg etno-političkog modela, a ne interese države Bosne i Hercegovine, države bez diskriminacije svih građana.  To smo izrazili i na javnoj press konferenciji ispred sjedišta Ureda visokog predstavnika, protestujući protiv miješanja u ovaj postupak institucije Visokog predstavnika na način da se zaštite interesi susjedne Hrvatske,  a ne interesi moderne Bosne i Hercegovine i njenih građana. Za Bosnu i Hercegovinu, takva aktivnost Visokog predstavnika značila bi  da Bosna i Hercegovina zadrži teritorijalni integritet, dok joj susjedna Hrvatska i Srbija ne preotmu cjelokupni suverenitet, putem svojih satelitskih političkih aktere u BiH.  

Evropski sud za ljudska prava u predmetu „Kovačević“ uključen je u delikatan predmet.  U slučaju odbacivanja prvostepene presude „Kovačević“ Sud bi ušao u prostor legaliziranja rezultata presuđenog genocida, etničkog čišćenja i udruženog zločinačkog poduhvata i stavio embargo na demokratiju u BiH.  Posljedica bi bila stvaranje mono-etničkih dijelova Bosne, završetak legalizacije etničkog čišćenja i u konačnici urušavanje bosanske države. Činjenje presedana eventualnim odbijanjem prvostepene presude „Kovačević“ stvorila bi se takva sudska praksa koja bi se domino efektom odrazila i prema nominalno građanskoj Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i Kosovu. To bi bilo moćno sredstvo etno-nacionalističkim snagama u Crnoj Gori, Kosovu ili Sjevernoj Makedoniji za ostvarivanje njihovih etno-nacionalističkih agendi, i u konačnici raspada tih država. Svim iredentističkim i separatističkim pokretima  to bi bilo snažna inspiracija i oslonac da se  i u pojedinim evropskim zemljama legalizira  eventualno nova praksa  Evropskog suda za ljudska prava.

Ipak, vjerovati je  kako će Evropski sud za ljudska prava, radi zaštite demokratije, vladavine prava i ljudskih prava, potvrditi prvostepenu presudu „Kovačević“ što bi osiguralo izlaznu strategiju, racionalan i provjeren evropski model uređenja pomenutih država radi trajnog mira na Balkanu. I ne samo na njemu.

Pojedinačni glasovi se ne čuju daleko! Naša usamljena glasnost ne dobacuje tamo gdje se odlučuje o nama  i na unutrašnjem i na regionalnom, i na internacionalnom planu.

Zbog toga će se Krug 99 u ovoj godini angažirati na regionalnom povezivanju demokratskih snaga privrženih demokratskim vrijednostima, povezivanju snaga neekspanzionističkih država Zapadnog Balkana,  bile one nevladine, akademske ili političke provenijencije. Južna osovina mira na Zapadnom Balkanu mora biti jasnije prepoznata na internacionalnom planu, kako bi ojačao njen kapacitet utjecaja u centrima realpolitike i mjestima donošenja političkih strategija i odluka za ovaj dio svijeta. Interes partnera iz Crne Gore i Kosova je potvrđen, a sa Makedonijom u toku je uspostavljanje kontakata.

I u internacionalnim relacijama to će nam takođe biti strategija. Kako u povezivanju dijaspore na tim vrijednostima tako i prijateljskih savezništva sa pojedincima, organizacijama i institucijama u Evropi i svijetu koje imaju razumijevanje za našu poziciju i prepoznaju mirotvorni karakter u zastupanju istinskih građanskih i demokratskih vrijednosti.

Po prvi put se na sarajevskoj Konvenciji „Bosna je naša – Bosanska“ pokazalo da je moguće okupiti na nadstranačkoj platformi najveći broj političkih stranaka, nevladinih organizacija, akademske zajednice i građana. Moguće je i zajedno ići ka definisanju prosvjećenog bosanskog  političkog modela na vrijednostima pune demokracije,  kojoj teži i treba da teži moderna, slobodna i mirna Bosna i Hercegovina. Naredne konvencije istog modela, uključujući domaće aktere, biće održani u Tuzli i Mostaru, a potom i u drugim sredinama u BiH.

Suočeni sa unutarpolitičkim, regionalnim i globalnim izazovima u fokusu naše pažnje će i dalje ostati teme sigurnosti kao jedno od najvažnijih političkih pitanja.

Političko sljepilo ne smije biti prepreka našim namjerama. Samo promišljena, odmjerena, moderna i ofanzivna politika može dati rezultate. Povlačenje pred defetističkom konfuzijom i puko mešetarenje između nosilaca takve moći, nije naš izbor već put u poraz!

06.01.2025., Godišnja press konferencija

Adil Kulenović, predsjdnik

The post Južna osovina mira na Zapadnom Balkanu i Konvencija Bosna je naša – Bosanska appeared first on Krug99.

1. Evropske integracije Bosne i Hercegovine. Nastavak evropskog puta BiH podrazumijeva djelovanje u dva pravca. Prije svega, potrebno je jačati, depolitizirati i profesionalizirati državne institucije. Evropske integracije u određenim oblastima zahtijevaju da se nadležnosti na nivou države prošire, vraćanjem dijela državnih  nadležnosti koje su otete u ratu. Drugo, nužno je razviti takav medijski, politički i društveni narativ koji favorizira građansko društvo i vodi ka ukidanju nametnutog koncepta konstituentnosti. Na bazi ovog koncepta kasnije je izmišljen i pojam ‘legitimno zastupanje‘,  koji su ujedno i najvažnije političke prepreke za ulazak Bosne i Hercegovine u EU. Etniciziran političko-pravni sistem je dodatno ojačan djelovanjem Visokog predstavnika, čime je gotovo onemogućen dalji razvoj građanskog društva i dostizanje evropskih demokratskih standarda. Ovim je državi nanesena šteta koja će imati dugoročne posljedice.
2. Političke krize i njihovo prevladavanje. Česte političke krize rezultat su očigledno nefunkcionalnog ustavno-pravnog poretka, koji nije kompatibilan s uređenjima drugih demokratskih država. Domaći nacionalisti koji su instrumentalizirani od strane susjednih zemalja koriste ovakav ustavni aranžman za destrukciju vlastite države. Politike secesije nastoje da uruše društveni konsenzus o budućnosti Bosne i hercegovine kao građanske države, ravnopravne članice EU. Kao unitarna država Bosna i Hercegovina posjeduje sve formalne i institucionalne kapacitete da sama odbrani svoj vanjski i unutrašnji državno-politički suverenitet. U tom smislu, najpozvaniji da reaguju su pravosudne institucije, a upravo su one pod stalnim političkim pritiscima i udarima čiji je krajnji cilj njihova politizacija, slabljenje ili  derogiranje. Kao pomoć državnom pravosuđu, u skladu s daytonskim mirovnim ugovorom i svojim propisanim obavezama, antiustavno djelovanje treba da zaustavi Visoki predstavnik.
3. Pravci ustavne reforme. Ustavna reforma u Bosni i Hercegovini treba biti u smjeru postizanja jednakopravnosti svih građana, a ne bilo kojeg kolektiviteta. U tom smislu, presude Evropskog suda za ljudska prava su ujedno i presuda nedosljednoj i licemjernoj politici internacionalne zajednice koja se vodila prema BiH od Daytona do danas. Kreirajući daytonski Ustav BiH svjesno je prekršena Evropska konvencija o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, stavljajući pri tome, potpuno licemjerno, sav teret odgovornosti za promjenu ustava isključivo na domaće političare. Izvršenje svih presuda ESLJP bi doprinijelo makar djelimičnoj sanaciji efekata dvostruke agresije počinjene nad Bosnom i Hercegovinom. Internacionalna zajednica mora konačno uvažiti činjenicu da građani BiH nisu tražili i ne traže ništa što im ne pripada i što im kao njihovo pravo nije, na pravno nepobitan način, sudski presuđeno. Konačno, jačanjem i implementacijom građanskog koncepta umanjile bi se i opasnosti od budućih negativnih utjecaja susjednih država na Bosnu i Hercegovinu. Istrajnost u borbi za izvršenje ovih presuda je borba za civilizacijske vrijednosti.

Sarajevo, 06.01.2025., Godišnja pres konferencija Kruga 99

Prof. dr. Hazim Bašić

The post Političke krize i njihovo prevladavanje appeared first on Krug99.