Zlomušica: Miješanje političkih partija i religijskih zajednica u upravljačke strukture i rad univerziteta

Piše: prof. dr. Elvir Zlomušica, nekadašnji Rektor Univerziteta Džemal Bijedić u Mostaru

Kritičari današnje univerzitet vide kao zastarjelu, konzervativnu i zatvorenu sredinu, koja je samodostatna, egoistična i privilegovana u društvu više nego što to zaslužuje. Vide univerzitete kao institucije koji školuju kadrove za biro rada i imaju malu i slabu odgovornost za zajednicu i društvo; čak kažu da se nanosi velika šteta društvu. Često pitaju (provociraju): “Zašto akademska zajednica šuti?“

U zadnje vrijeme dosta se piše, a još više govori o autonomiji javnih univerziteta, odnosno o javnom i slobodnom izražavanju misli. Univerzitet u Beogradu je zadnjih mjeseci u centru medijske pozornosti u regionu zbog različitih ataka na univerzitetsku autonomiju, ali i jakog otpora.

Očigledno je da postoji miješanje političkih partija i religijskih zajednica u upravljačke strukture i sam rad univerziteta, i to je različito od univerziteta do univerziteta, od jednog vremenskog razdoblja do drugog, koliko im se dopusti i sl. Istovremeno sa druge strane imamo sve veće sudjelovanje uposlenika univerziteta u političkim partijama, što opet, nerijetko negativno, utiče na sam rad univerziteta.

Danas procesima na bh univerzitetima upravljaju ili pokušavaju da upravljaju oni koji su ne tako davno završili sumnjive fakultete ili koji su uz ogromne probleme završili „lagane“ studijske programe; imaju naravno velike ambicije za sebe, miješaju se u izbore nastavnika, kadroviraju i sl. Miješaju se u sami fundament istraživačkorazvojnog i razvojnoinovativnog segmenta društva.

Univerzitetski nastavnici, dekani, rektori su se spustili toliko nisko da se dodvoravaju, da idu na noge svakojakim političarima „opšte prakse“, da im masovno dodjeljuju najviša univerzitetska priznanja, da im i u javnosti skladaju panegirike kao da su Džemali Bijedići.

Nažalost, većina ljudi, danas u našem društvu, tako i u akademskoj zajednici, koja bi trebala da bude pokretač pozitivnih kretanja, ne želi promjene, jer su, između ostalog, svjesni da su tamo gdje im nije mjesto i da imaju brojne privilegije pa stoga oportunistički i veoma žilavo brane svoje pozicije zasnovane na neradu i neredu.

Na univerzitetima većinom imaju iluzije da će se nešto brzo ili samo od sebe poboljšati. Naravno, imaju visoko mišljenje o sebi, što veoma često ne odgovara realnosti; tako i pojavljivanje u foto galeriji lokalnog portala se smatra uspjehom.

U takvom sistemu visoko obrazovanje sve više postaje forma, bez suštinskog transfera znanja i vještina, sa jednim ciljem „nabavljanja“ diplome koja nema neku značajnu vrijednost na tržištu rada, osim uslova upošljavanja u mnogobrojnim ministarstvima, agencijama i u javnim preduzećima, a koja se u većini slučajeva potkradaju i urušavaju.

Ovo su sve kompleksna pitanja i traže dublju i obuhvatniju analizu društva uopšte. Kao osnova odgovora nameće se moralnost i etičnost kako na visokoškolskim ustanovama, tako i u društvu uopšte.