OTVORENO PISMO KRUGA 99 INTERNACIONALNOJ ZAJEDNICI

ASOCIJACIJA NEZAVISNIH INTELEKTUALACA „KRUG 99“

Sarajevo, Bosna i Hercegovina

Datum: 30. jun 2026. godine

OTVORENO PISMO INTERNACIONALNOJ ZAJEDNICI

Adresirano na: Evropsku uniju (Evropsku komisiju i Vijeće EU), Evropski parlament, Vijeće za implementaciju mira (PIC) te sve ambasade država u Bosni i Hercegovini

Predmet: Zaštita suvereniteta Bosne i Hercegovine, državne imovine i zahtjev za principijelnim mandatom budućeg Visokog predstavnika i Ureda OHR-a

Poštovani predstavnici internacionalne zajednice,

Obraćamo vam se kao Asocijacija nezavisnih intelektualaca „Krug 99“ u sudbonosnom trenutku za stabilnost i budućnost Bosne i Hercegovine, ali i cijele regije Zapadnog Balkana. Sa dubokom zabrinutošću svjedočimo opasnoj promjeni paradigme u dijelu međunarodne politike prema našoj zemlji – tranziciji sa dugogodišnje strategije „izgradnje demokratskih institucija“ na politiku podređivanja državnih interesa uskim, kratkoročnim poslovnim interesima.

Upozoravamo vas da tretiranje Bosne i Hercegovine kao poligona za kratkoročne poslovne interese i privatne profite politički povezanih lobista direktno podriva mir koji mukotrpno traje već trideset godina. Pokušaji da se u zamjenu za sumnjive ekonomske aranžmane udovolji etno-nacionalističkim liderima, te da se oslabe državne institucije, predstavljaju geopolitičku neodgovornost koja regiju gura u novu nestabilnost.

U tom kontekstu Krug99 u najjačem smislu riječi iznosi ove ultimativne zahtjeve i stavove:

Državna imovina je crvena linija suvereniteta i opstanka države

Državna imovina i ključna infrastruktura Bosne i Hercegovine (uključujući energetske projekte poput Južne interkonekcije) vlasništvo su države i njenih građana, a ne plijen etno-feudalnih elita niti sredstvo za političku trgovinu i podmićivanje u privatnim poslovima stranih i domaćih aktera. Bilo kakvo popuštanje domaćim političarima koji godinama blokiraju državu, kroz prepuštanje kontrole nad spornim nekretninama ili strateškim resursima, značilo bi njihovo dugoročno cementiranje na vlasti i trajnu blokadu euroatlantskog puta BiH. Prijetnje entitetizaciji državne imovine su evidentne.

Posebno naglašavamo da komercijalizacija ključne infrastrukture, poput Južne interkonekcije, nije samo ekonomski, već i egzistencijalni sigurnosni rizik. Svaki pokušaj da se strateška imovina prepusti privatnim lobistima, samo da bi se ona potom preprodala, otvara direktan prostor za ruske kompanije da preuzmu ključne energetske tokove u regiji. Time BiH postaje energetski talac Moskve, što je u direktnoj suprotnosti sa svim deklariranim ciljevima EU i NATO-a.

Profil i mandat Visokog predstavnika: Od Dejtona ka Briselu

Zahtijevamo od Evropske unije i država članica PIC-a da preuzmu punu geopolitičku odgovornost prilikom izbora i definisanja mandata budućeg Visokog predstavnika (OHR). Bosni i Hercegovini nije potreban „kooperativan“ tehnokrata koji će služiti kao pravni paravan za sumnjive ekonomske ugovore, političke trgovine i kapituliranje pred onima koji podrivaju ustavni poredak. Budući Visoki predstavnik mora biti snažna, iskusna politička ličnost iz Evropske unije, sa beskompromisnim i osnaženim mandatom. Njegov primarni zadatak mora biti odbrana vladavine prava, zaštita državne imovine i odlučno vođenje Bosne i Hercegovine od dejtonskih blokada prema briselskim standardima građanske demokratije.

U tom kontekstu, odbacujemo svaki pokušaj podjele na „američki“ i „evropski“ put kao lažnu dihotomiju. Bosna i Hercegovina nije trgovački centar u kojem se nadmetanjem stranih sila trguje njenim teritorijalnim integritetom. Mi smo evropska zemlja sa evropskom budućnošću, i očekujemo od Evropske unije da se ponaša kao suvereni geopolitički akter koji će zaštititi vlastito susjedstvo.

Poziv EU na upotrebu prava veta protiv destabilizacije

Pozivamo Evropski parlament i države članice EU da iskoriste sve svoje političke i ekonomske mehanizme kako bi osigurali efikasno pravo veta na sve internacionalne poslovne i političke aranžmane koji su u suprotnosti sa evropskim principima, evropskim sigurnosnim interesima i suverenitetom BiH. Evropa ne smije dozvoliti da finansijski troškovi loših i koruptivnih poslova na marginama vladavine prava na kraju padnu na teret bosanskohercegovačkih i evropskih institucija.

Suverenitet građana protiv suvereniteta elita

Pod suverenitetom Bosne i Hercegovine ne podrazumijevamo suverenitet etničkih oligarhija koji blokiraju pravnu državu, već suverenitet njenih građana. Svaki kompromis koji jača partikularne elite na štetu zajedničkih institucija, bez obzira ko ga inicirao, predstavlja izdaju Dejtonskog duha i direktnu opstrukciju evropskih standarda.

Gospodo, mir i stabilnost na Balkanu ne mogu se kupiti jačanjem onih koji državu drže kao taoca. Odluke koje se danas donose u Bosni i Hercegovini odjeknut će daleko izvan njenih granica i pokazat će hoće li se internacionalna zajednica i dalje pozivati na principe međunarodnog prava ili se povlači pred logikom privatnog interesa.

Krug 99 ostaje dosljedan u odbrani suverene, jedinstvene, moderne evropske građanske Bosne i Hercegovine i poziva vas da hitno i konkretno djelujete u skladu sa vašim proklamovanim evropskim vrijednostima.

S poštovanjem,

Za Asocijaciju nezavisnih intelektualaca „Krug 99“

Adil Kulenović, predsjednik